App StoreGoogle Play
Chuyển đến nội dung chính

Quá khứ của cost vẫn là cost: khi động từ đứng yên thì nghe vào đâu

Bởi The Wallaby18 phút đọc

Quá khứ đơn và quá khứ phân từ của cost đều là cost.

Nguyên mẫucost/kɔːst/
Quá khứ đơncost/kɔːst/
Quá khứ phân từcost/kɔːst/
Dạng -ingcosting
Ngôi thứ ba số ítcosts
Quá khứ của cost vẫn là cost: khi động từ đứng yên thì nghe vào đâu
Trên trang này

Nghe cost trong câu thật

Các câu ngắn trích từ podcast và sách nói trên WELE. Nghe rồi gõ dạng còn thiếu của cost.

Quá khứ đơn và quá khứ phân từ

Giọng đọc: Anh – Anh

We laughed. It
____
us only a few pounds to buy paint
Costs are usually measured using Levelised
____
of Energy LCOE

Bạn đang nghe chép chính tả một đoạn nói về giá cả. Người nói buông ra "The repair cost us nearly two thousand", bạn chép thành "The repair costs nearly two thousand" và bỏ luôn chữ us, rồi phần chấm gạch đỏ hai chỗ. Trả lời gọn trước đã: quá khứ đơn của cost là cost, và quá khứ phân từ của cost cũng là cost. Ba dạng chính giống hệt nhau, chỉ có costs cho ngôi thứ ba số ít và costing cho dạng V-ing.

Nghe thì có vẻ đây là động từ dễ nhất trong cả bảng bất quy tắc, và về mặt học thuộc thì đúng là vậy. Nhưng chính chỗ đó lại đẻ ra hai vấn đề. Thứ nhất, khi động từ không đổi hình thì toàn bộ thông tin về thì phải nằm ở nơi khác trong câu, và nếu bạn nghe hụt cái nơi khác đó thì câu mất thì luôn. Thứ hai, dạng hiện tại costs kết thúc bằng cụm /sts/, một trong những chuỗi phụ âm khó phát nhất tiếng Anh, và người bản xứ rút gọn nó gần như mọi lúc, khiến hiện tại và quá khứ vang ra y hệt nhau.

Bài này đi hết chuỗi đó: bảng dạng của cost và nhóm động từ không đổi hình mà nó nằm trong, chuyện costed có thật hay không, cách tìm dấu hiệu thì khi bản thân động từ không cho dấu hiệu nào, và phần quan trọng nhất với người luyện nghe là cost vang lên thế nào khi người bản xứ nói ở tốc độ bình thường.

Bảng dạng của cost, và nhóm động từ không đổi hình

Năm dạng, và ba trong số đó viết giống hệt nhau. Cột phiên âm ghi theo giọng Mỹ, riêng nguyên âm của cost thì giọng Anh khác rõ nên có ghi thêm.

DạngTừPhiên âmVí dụ ngắn
Nguyên thể (V1)cost/kɔːst/ (Anh: /kɒst/)Good tools cost money.
Ngôi thứ ba số ítcosts/kɔːsts/It costs about ten dollars.
Quá khứ đơn (V2)cost/kɔːst/The trip cost us a lot.
Quá khứ phân từ (V3)cost/kɔːst/It has cost me three days.
Hiện tại phân từcosting/ˈkɔːstɪŋ/The delay is costing us clients.

cost thuộc nhóm động từ không đổi hình, tức là V1, V2 và V3 viết y như nhau. Nhóm này đông hơn người học thường nghĩ.

Động từV2 và V3Ghi chú
costcostCả ba dạng trùng nhau hoàn toàn
putputTrùng cả chữ lẫn âm
cutcutTrùng cả chữ lẫn âm
hithitTrùng cả chữ lẫn âm
set, let, shut, quitnhư cũCùng khuôn, đều kết thúc bằng t
readreadChữ giống nhau nhưng đọc khác, quá khứ là /red/

Điểm chung của cả nhóm nằm ở chữ cuối, không phải ở lịch sử riêng của từng từ. Toàn bộ các động từ này đã kết thúc sẵn bằng âm /t/ hoặc /d/. Đuôi quá khứ theo quy tắc của tiếng Anh chính là một âm /t/ hoặc /d/. Ghép thêm một /t/ vào một từ đã tận cùng bằng /t/ thì hoặc là không nghe thấy gì khác, hoặc phải đẻ thêm một âm tiết. Cả hai đường đều bất lợi, nên các động từ này giữ nguyên hình và để phần còn lại của câu gánh việc báo thì.

read là ca thú vị nhất trong bảng vì nó đi con đường thứ ba: giữ nguyên chính tả nhưng đổi nguyên âm, nên tai vẫn nhận được tín hiệu dù mắt thì không. Với cost thì cả mắt lẫn tai đều không nhận được gì.

Vậy costed có tồn tại không? Có, nhưng chỉ trong một nghĩa rất hẹp. Trong kế toán và quản lý dự án, to cost something nghĩa là tính toán chi phí của cái gì, và ở nghĩa đó nó chia theo quy tắc: "The project was costed at two million before it started." Danh từ costing cũng đi cùng nghĩa này, chỉ bản tính giá thành. Ngoài phòng kế toán ra, costed là sai, và trong bài thi thì nó luôn là đáp án sai.

Vài động từ cùng nhóm cũng có bẫy nghe riêng và đáng xem cùng lúc: quá khứ của read là ca duy nhất mà chữ đứng yên còn âm thì đổi, quá khứ của put hay bị chép thành food hoặc foot vì cụm phụ âm cuối, còn quá khứ của hurt thì dính chặt với heard tới mức gần như không tách nổi bằng tai. Nếu bạn đang ôn lại toàn bộ hệ thống thì bài ngữ pháp tiếng Anh xếp các thì và nhóm động từ vào đúng chỗ của chúng.

Khi động từ đứng yên, dấu hiệu thì nằm ở đâu

Nguyên tắc gọn nhất: với cost, thì của câu được quyết định bởi chữ s, bởi trợ động từ và bởi trạng ngữ thời gian, chứ không bởi bản thân động từ. Nếu bạn bỏ qua ba thứ đó thì câu không còn thì nữa.

CâuĐúng hay saiVì sao
The ticket costs twelve dollars.ĐúngHiện tại, chữ s là dấu hiệu duy nhất
The ticket cost twelve dollars last year.ĐúngQuá khứ, last year là dấu hiệu
The ticket cost twelve dollars.Đúng nhưng mơ hồKhông có mốc, người nghe phải đoán là quá khứ
It has costed us a lot of time.SaiPhân từ của cost vẫn là cost, không có costed
How much did it cost?Đúngdid đã mang nghĩa quá khứ, động từ về nguyên thể
How much did it costs?SaiSau did không bao giờ có chữ s

Phần thật sự làm người Việt viết sai nhiều nhất lại không phải chuyện thì, mà là chuyện chọn giữa cost, take và spend. Tiếng Việt dùng chung một chữ "mất" cho cả tiền lẫn thời gian: mất hai trăm nghìn, mất hai tiếng. Tiếng Anh thì chia rành mạch, và chọn nhầm ở đây là lỗi bị để ý ngay.

CâuNghĩa thật
The repair cost me two million dong.Mất tiền, cost đi với tiền
The repair took me two hours.Mất thời gian, take đi với thời gian
I spent two hours on the repair.Cũng là thời gian nhưng chủ ngữ là người
The mistake cost him his job.Mất một thứ không phải tiền, đây là nghĩa mạnh nhất của cost
It cost us three days of testing.Cost đi với thời gian được, nhưng hàm ý thiệt hại chứ không phải đơn thuần tiêu tốn
How much does the visa cost?Hỏi giá, khuôn chuẩn để hỏi về chi phí

Một cách nhớ thẳng: cost mặc định đi với tiền, take mặc định đi với thời gian. cost chỉ chạm vào thời gian khi bạn muốn nói mình bị thiệt, chứ không phải khi bạn chỉ kể mất bao lâu. "The meeting took an hour" là kể lại. "The meeting cost us an hour" là than phiền.

Còn khuôn hai tân ngữ của cost thì rất đáng học riêng: cost somebody something, không có giới từ nào ở giữa. "It cost me my deposit", "The delay cost the company three clients". Nhiều người học chèn thêm to hoặc for vào đó và câu hỏng ngay.

Nghe cost trong câu nói thật

Đây là phần bảng chia động từ không dạy, và với cost thì nó là gần như toàn bộ bài toán. Trên giấy, cost là bốn chữ cái rõ ràng và không bao giờ đổi. Trong âm thanh, nó biến dạng theo mấy kiểu khác nhau và mỗi kiểu lại xóa mất một mẩu thông tin.

Cụm /sts/ trong costs gần như không ai phát đủ. Ba phụ âm liên tiếp là quá nhiều cho tốc độ nói thường ngày, nên người bản xứ rút nó xuống còn /s/ hoặc /st/. Kết quả là "it costs ten dollars" và "it cost ten dollars" vang ra như nhau, và cái chữ s vốn là dấu hiệu duy nhất của thì hiện tại thì tan biến. Đây là lý do bạn nghe một câu về giá mà không biết người ta đang nói giá bây giờ hay giá hồi đó.

Chữ t cuối của cost rụng hẳn trước một phụ âm. "cost me" ra thành "cos-me", "cost them" ra thành "cos-them", "cost five hundred" ra thành "cos-five hundred". Khi t rụng, cost nghe gần như một từ kết thúc bằng s, và người học chép thành "cause" hoặc "coss".

Gặp nguyên âm thì chữ t nối sang từ sau. "cost us" không có khoảng trắng trong âm thanh, nó ra thành "cos-tus". "cost about" ra thành "cos-tuh-bout". Người học cắt sai chỗ rồi chép ra "cost of us" hoặc bỏ luôn một từ.

cost và coast chỉ khác nhau độ dài nguyên âm. cost có nguyên âm ngắn, coast có nguyên âm đôi kéo dài về phía sau. Trong câu nhanh, khoảng cách đó mỏng đi và "the cost of the trip" bị chép thành "the coast of the trip". Cách phân biệt chắc nhất vẫn là nghĩa của câu.

cost và caused chỉ khác nhau ở chỗ âm cuối có rung hay không. caused kết thúc bằng /zd/, cost kết thúc bằng /st/. Khi cả hai đều bị rút gọn thì phần rung ở cuối biến mất và hai từ chạm vào nhau. "It cost a lot of trouble" và "It caused a lot of trouble" là hai câu đều nghe được, đều có nghĩa, và tai thì rất khó tách.

Nguyên âm của cost khác nhau khá rõ giữa hai giọng. Giọng Anh dùng một nguyên âm tròn môi và ngắn, gần với chữ o trong tiếng Việt. Giọng Mỹ mở hơn và kéo dài hơn, ở nhiều vùng nghe gần với chữ a. Nếu bạn học nghe theo giọng Anh rồi chuyển sang podcast Mỹ, đây là một trong những từ đầu tiên làm bạn khựng lại.

Bảng sau có câu gốc, âm vang ra khi nói nhanh, và cách người học hay chép trượt. Cột giữa viết theo cái tai bạn nhận được, không theo ký hiệu phiên âm.

Câu thậtNghe ra nhưNgười học hay chép thành
The repair cost me two million.the repair cos-me two millionThe repair caused me two million.
It costs about fifteen dollars.it cos-uh-bout fifteen dollarsIt cost about fifteen dollars.
The delay cost us three clients.the delay cos-tus three clientsThe delay cost of us three clients.
How much did it cost?how much did-it cosHow much did it cause?
We cut costs across the board.wi cut cos across the boardWe cut cost across the board.
That mistake has cost him dearly.that mistake əz cos-tim dearlyThat mistake as cost him dearly.

Nhìn cột thứ ba sẽ thấy các lỗi rơi vào ba loại rõ rệt. caused thay cost là lỗi âm cuối: phần rung của /z/ biến mất khi cụm bị rút. cost thay costs là lỗi mất tín hiệu thì, và nó nguy hiểm hơn cả vì câu chép ra vẫn đúng ngữ pháp nên không có gì báo động. cost of us thay cost us là lỗi cắt sai chỗ khi hai từ nối liền vào nhau.

Minh họa cụm ba phụ âm cuối bị nén lại thành một vệt mờ trên dải sóng âm
Cụm /sts/ ở cuối costs bị nén tới mức dấu hiệu thì hiện tại biến mất khỏi động từ.

Một buổi nghe chép chính tả trên WELE bày cả chuỗi sửa lỗi đó ra trước mắt bạn. Bạn chép lại nguyên trạng câu vừa nghe, và phần chấm dừng đúng ở từ lệch. Khi từ bị gạch là costs mà bạn chép cost, bạn nhận được một thông tin mà đọc bảng chia động từ không bao giờ cho: câu này ở thì hiện tại, và cái chữ s bạn bỏ sót chính là toàn bộ bằng chứng. Bạn nghe lại đúng câu đó, lần này biết phải chờ một tiếng xì rất mỏng ở cuối từ.

Với cost thì việc luyện tai còn có một tác dụng phụ đáng giá. Vì động từ không đổi hình, bạn buộc phải để ý tới trạng ngữ thời gian và tới trợ động từ để hiểu câu, tức là bạn tập nghe đúng những từ ngắn và không trọng âm mà người học hay bỏ qua nhất. Chép sai vài lần với cost là tự động luyện luôn phần nghe did, has, last year, right now.

Nếu muốn hiểu vì sao các cụm phụ âm này bị cắt bớt chứ không phải bạn nghe kém, bài connected speech giải thích cơ chế nuốt âm và nối âm cho cả câu. Giọng thật thì nằm ở podcast trong thư viện, mỗi bài đi kèm một transcript để đối chiếu.

Collocation với cost, không phải phrasal verb

Ở đây phải nói thẳng một chuyện: cost gần như không sinh ra phrasal verb nào. Không có cost up, cost out theo nghĩa thông dụng, không có cost off. Nếu bạn đi tìm một danh sách phrasal verb của cost thì bạn sẽ tìm được vài cụm rất hiếm gặp và học chúng là phí thời gian. Cái thật sự đáng học là collocation, tức là những từ hay đi kèm với cost trong câu thật. Để bạn quen mặt, mười ba dòng dưới đây viết ở dạng quá khứ hoặc phân từ.

CụmNghĩaVí dụ
cost a fortuneTốn cả gia tàiThe new roof cost a fortune.
cost an arm and a legĐắt cắt cổ, cách nói vuiParking downtown cost us an arm and a leg.
cost next to nothingGần như không tốn gìThe second-hand desk cost next to nothing.
cost somebody their jobKhiến ai mất việcOne email cost her the job.
cost somebody dearlyTrả giá đắtThat decision has cost the company dearly.
at all costsBằng mọi giáThey wanted to avoid a recall at all costs.
at the cost ofĐánh đổi bằngHe finished early, at the cost of two weekends.
cover the costBù được chi phíThe refund barely covered the cost of the tickets.
cut costsCắt giảm chi phíThe team cut costs by moving to a smaller office.
running costsChi phí vận hànhThe running costs had doubled since January.
the cost of livingChi phí sinh hoạtThe cost of living rose faster than wages.
count the costNhìn lại thiệt hạiThey are still counting the cost of the flood.
cost-effectiveHiệu quả so với chi phí bỏ raRepairing it was more cost-effective than replacing it.

Có một chi tiết đáng để ý ở dòng at all costs. Chỗ này bắt buộc dùng số nhiều, dù cụm at the cost of ngay phía trên lại dùng số ít. Viết "at all cost" là lỗi rất hay gặp trong email công việc, và nó lộ ra ngay với người đọc bản xứ. Cùng kiểu đó, running costs và cutting costs luôn ở số nhiều vì chúng nói về nhiều khoản chi khác nhau, còn the cost of living thì luôn số ít vì nó là một con số tổng.

Chi tiết thứ hai nằm ở dòng cost somebody their job. Đây là khuôn mạnh nhất của cost và cũng là khuôn xa nghĩa tiền bạc nhất. Nó luôn hàm ý mất mát ngoài ý muốn: cost him the election, cost her the medal, cost them the contract. Đọc thấy khuôn này là biết trong câu vừa có một điều gì đó hỏng.

Lỗi người Việt hay mắc với cost

costed dùng như quá khứ thường. Đây là lỗi của phản xạ thêm -ed cho mọi động từ, và nó khó bỏ hơn bình thường vì costed trông rất hợp lý. Quá khứ và phân từ của cost đều là cost. costed chỉ tồn tại trong nghĩa kế toán là tính toán chi phí, và trong bài thi thì nó luôn sai.

Did it costed, hoặc did it costs. Sau did, động từ trở về nguyên thể và không có chữ s, không có đuôi. "How much did it cost?" mới đúng. Lỗi này xuất hiện đúng lúc bạn đang cố nhấn mạnh rằng câu ở quá khứ, trong khi did đã làm việc đó rồi.

Bỏ chữ s ở thì hiện tại. "It cost fifty dollars" khi bạn muốn nói giá hiện tại là một câu người đọc sẽ hiểu thành giá hồi trước. Với cost thì chữ s là toàn bộ dấu hiệu, không có gì khác đỡ nó. Đây là lỗi ngược với lỗi phía trên, và cả hai đều bắt nguồn từ chỗ động từ không đổi hình.

Dùng cost cho thời gian như dùng cho tiền. "The report costs me three hours" là câu dịch thẳng từ "mất ba tiếng". Tiếng Anh cần take ở đây: "The report took me three hours." cost chỉ đi với thời gian khi bạn muốn nói mình bị thiệt: "The rework cost us three days."

Chèn giới từ vào khuôn hai tân ngữ. "It cost to me a lot of money" và "It cost for me my job" đều sai. cost somebody something không nhận giới từ nào ở giữa. Câu đúng là "It cost me a lot of money."

Lẫn cost với price, fee, charge và fare. Bốn danh từ này chia bốn vùng. cost là chi phí thật để có được hoặc làm ra một thứ. price là giá niêm yết mà người bán đưa ra. fee là khoản phí dịch vụ, thường của chuyên gia hoặc thủ tục. fare là tiền vé đi lại. Viết "the price of running the office" nghe lệch, chỗ đó cần cost. Viết "the cost of a bus ticket" thì vẫn hiểu được nhưng "the fare" tự nhiên hơn nhiều.

Bài tập nhanh

Tám câu, điền cost, costs, costed hoặc took. Toàn bộ xong xuôi rồi mới xuống đối chiếu.

  1. The flight ______ us about four million dong last April.
  2. A coffee here ______ around forty thousand these days.
  3. How much did the repair ______ in the end?
  4. Rewriting the whole section ______ me two full evenings.
  5. That one mistake has ______ the team a contract.
  6. The project was ______ at three billion before work began.
  7. Bus tickets ______ almost nothing when I was a student.
  8. Shipping it by air would ______ twice as much.

Đáp án: 1. cost. 2. costs. 3. cost. 4. took. 5. cost. 6. costed. 7. cost. 8. cost.

Xem kỹ hai câu này: câu 2 và câu 6. Câu 2 nói về giá bây giờ nên bắt buộc phải có chữ s, mà chữ s đó chính là thứ hay bị bỏ quên nhất. Câu 6 là chỗ duy nhất trong bài mà costed đúng, vì đây là nghĩa kế toán: dự án được tính toán chi phí trước khi khởi công. Nếu bạn sai hai câu này thì phần đầu và phần thứ hai của bài đáng đọc lại một lượt.

Câu hỏi thường gặp

Quá khứ của cost là gì?

Quá khứ đơn và quá khứ phân từ của cost đều là cost, viết y hệt dạng nguyên thể. Chỉ có ngôi thứ ba số ít thêm s thành costs, và dạng V-ing là costing.

Costed có đúng không?

Có, nhưng chỉ trong nghĩa kế toán là tính toán chi phí của một thứ gì đó: "The proposal was costed at five billion." Ở mọi nghĩa thông thường khác, quá khứ của cost vẫn là cost, và viết costed là sai.

Làm sao biết cost trong câu là hiện tại hay quá khứ?

Nhìn ba chỗ. Một là chữ s: có s là hiện tại với chủ ngữ số ít. Hai là trợ động từ: có did, has, had thì thì đã được xác định rồi. Ba là trạng ngữ thời gian: last year, in 2020, back then kéo câu về quá khứ, còn now, these days, currently giữ nó ở hiện tại.

Cost và take khác nhau chỗ nào?

cost mặc định đi với tiền, take mặc định đi với thời gian. "It cost me two million" nói về tiền, "It took me two hours" nói về thời gian. cost chỉ đi với thời gian khi câu mang nghĩa thiệt hại, ví dụ "The delay cost us a whole week."

Vì sao nghe costs và cost giống hệt nhau?

Vì costs kết thúc bằng cụm ba phụ âm /sts/, và ở tốc độ nói bình thường thì gần như không ai phát đủ cả ba. Người bản xứ rút nó xuống còn một hoặc hai âm, và khi đó dấu hiệu thì hiện tại biến mất khỏi động từ. Bạn phải lấy thông tin đó từ phần còn lại của câu.

Học cost bao lâu thì nghe ra được trong câu nói nhanh?

Phần luật thì bạn nắm trong năm phút vì chẳng có gì để chia. Phần tai thì lâu hơn, bởi với cost bạn không luyện nghe chính động từ mà luyện nghe những từ ngắn xung quanh nó. Cách đo thực tế nhất là chép lại vài đoạn hội thoại rồi xem còn hụt ở đâu, và bài kiểm tra trình độ nghe cho bạn một mốc để so lại sau vài tuần.

cost là động từ dễ nhất trong bảng bất quy tắc nếu bạn chỉ cần điền vào ô trống, và là một trong những động từ khó nhất nếu bạn đang nghe. Khi hình thức đứng yên thì mọi thông tin dồn hết sang chữ s, sang did, sang has, tức là đúng những mẩu âm mỏng nhất trong câu. Chọn một tập ngắn và thử nghe chép chính tả một đoạn có cost hoặc costs, rồi xem bạn còn bỏ sót bao nhiêu tiếng xì ở cuối từ.

The Wallaby
The Wallaby đọc, tổng hợp và viết lại những gì hữu ích cho người tự học: nghe chép chính tả, luyện nghe và cách giữ thói quen học tiếng Anh.