Quá khứ của grow: grew, grown và cả nhóm know, throw, fly đi cùng

Bạn đang nghe chép chính tả một đoạn kể chuyện tuổi thơ. Người nói buông ra "I grew up just outside Hue", bạn chép thành "I group just outside Hue", và phần chấm gạch đỏ ngay chữ thứ hai. Trả lời gọn trước đã: quá khứ đơn của grow là grew, còn quá khứ phân từ của grow là grown. Dạng V-ing là growing, ngôi thứ ba số ít là grows.

Phần khó của grow nằm ở hai chỗ. Thứ nhất, grew nằm chung một vần với threw, blew, knew, flew, drew, và cả năm từ đó chỉ khác nhau đúng ở cụm phụ âm đầu, tức là chỗ dễ bị nuốt nhất trong câu nói nhanh. Thứ hai, grown trùng âm hoàn toàn với groan, một từ hoàn toàn khác nghĩa, nên chép sai ở đây không có gì báo cho bạn biết.

Bài này đi hết chuỗi đó: bảng dạng của grow và cả nhóm know, throw, fly đi cùng nó, chuyện grow up khác grow thế nào và vì sao "my parents grew me up" là câu sai, cùng phần quan trọng nhất với người luyện nghe là grew với grown vang lên ra sao khi người bản xứ nói ở tốc độ bình thường.

• Bảng dạng của grow, và nhóm blow, know, throw
• Grew kể lại, grown đi sau have, grow up là chuyện khác
• Nghe grew và grown trong câu nói thật
• Phrasal verb với grew và grown
• Lỗi người Việt hay mắc với grow
• Bài tập nhanh
• Câu hỏi thường gặp

Bảng dạng của grow, và nhóm blow, know, throw

Năm dạng, gọn trong một bảng. Cột phiên âm ghi theo giọng Mỹ, chỗ nào giọng Anh khác rõ thì ghi thêm.

Ba dạng chính chạy theo một khuôn rất gọn: V1 có nguyên âm đôi /oʊ/, V2 đổi hẳn sang /uː/, rồi V3 quay về đúng nguyên âm của V1 và thêm chữ n. Đây là một trong những nhóm bất quy tắc đều nhất của tiếng Anh, và grow có nguyên một họ hàng đi cùng.

Bốn dòng đầu giống nhau tới từng chữ cái: bỏ -ow, thêm -ew cho quá khứ, thêm -own cho phân từ. fly lệch ở V1 vì nó viết bằng chữ y, nhưng từ V2 trở đi thì nhập đàn hoàn toàn. draw lệch ở V3 vì nó ra drawn chứ không phải drown, và đây là chỗ đáng nhớ kỹ: drown là một động từ khác hẳn, nghĩa là chết đuối, và nó chia theo quy tắc thành drowned.

Có một động từ đang nửa đường rời khỏi nhóm này, đó là show. Quá khứ đơn của nó không phải shew mà là showed, tức là đã chuyển sang quy tắc. Nhưng phân từ thì vẫn giữ được cả hai dạng, shown và showed, với shown phổ biến hơn hẳn. Nếu bạn muốn thấy một động từ bất quy tắc đang biến thành động từ có quy tắc ngay trước mắt mình thì show là ví dụ rõ nhất.

Vài động từ cùng nhóm cũng có bẫy nghe riêng và đáng xem cùng lúc: quá khứ của know có chữ k câm ở đầu nên knew trùng âm hoàn toàn với new, quá khứ của throw khó ở cụm /θr/ mà tiếng Việt không có, còn quá khứ của fly thì flew lại trùng âm với flu, tên một loại bệnh bạn gặp suốt trong tin tức. Nếu bạn đang ôn lại toàn bộ hệ thống thì bài ngữ pháp tiếng Anh xếp các thì và nhóm động từ vào đúng chỗ của chúng.

Grew kể lại, grown đi sau have, grow up là chuyện khác

Nguyên tắc gọn nhất: grew tự làm động từ chính của câu, grown thì không bao giờ đứng một mình. grown luôn cần have, has, had đứng trước, hoặc một dạng của be nếu câu ở thể bị động.

Phần thật sự làm người Việt viết sai nhiều nhất không nằm ở grew với grown, mà nằm ở chỗ grow ôm ba nghĩa khác nhau và mỗi nghĩa đi với một khuôn câu riêng. Tiếng Việt dùng "lớn lên", "trồng", "nuôi lớn" bằng ba cụm rời nhau, còn tiếng Anh thì gom hai cái đầu vào grow và đẩy cái thứ ba sang một động từ khác hẳn. Sáu dòng dưới làm rõ khoảng cách.

Một cách nhớ thẳng: grow nhận cây cối và con số làm tân ngữ, không nhận con người. Bạn grow rice, grow a beard, grow the business, nhưng bạn raise a child hoặc bring up a child. Cái ranh giới đó rất chặt và người bản xứ nghe ra ngay khi bị vượt.

Còn khi nào chọn grew thay vì have grown? Vẫn là luật mốc thời gian. Câu có last year, in 2019, when I was ten thì dùng grew. Câu nói về một thay đổi bắt đầu trong quá khứ và còn đúng tới bây giờ thì dùng have grown: "The city has grown a lot since I left." Với quá khứ hoàn thành, grown giữ nguyên vai trò phân từ: "By the time she came back, the tree had grown past the roof."

Nghe grew và grown trong câu nói thật

Đây là phần bảng chia động từ không dạy, và với grow thì các bẫy nghe của nó thuộc loại kín tiếng nhất: câu bạn chép sai thường vẫn là câu tiếng Anh đúng, nên không có gì báo động cả.

grown và groan trùng âm tuyệt đối. Cả hai đều là /ɡroʊn/, không có tí khác biệt nào kể cả khi nói chậm. "He has grown" và "he has groaned" thì còn tách được nhờ đuôi -ed, nhưng "a grown man" và "a groan, man" thì chỉ ngữ cảnh mới cứu. Đây là cặp mà bạn phải học bằng nghĩa chứ không bằng tai.

grew, threw, blew, knew, flew, drew nằm chung một vần. Cả sáu từ đều kết thúc bằng /uː/ và chỉ khác nhau ở cụm phụ âm đầu. Trong câu nói nhanh, cụm phụ âm đầu là phần bị ép mạnh nhất, nên "the wind blew" và "the numbers grew" có thể vang ra gần giống nhau nếu bạn không bắt được hai âm đầu tiên.

Cụm /ɡr/ không có trong tiếng Việt nên tai hay bỏ mất chữ r. Tiếng Việt không ghép g với r trong cùng một âm tiết, nên khi nghe grew, tai bạn có xu hướng nghe thành "gu" hoặc chèn thêm một nguyên âm vào giữa. Đây là lý do grew hay bị chép thành goo, glue hoặc group.

grew đứng trước một phụ âm thì gần như tan vào từ sau. "grew back" ra thành "gru-back", "grew fast" ra thành "gru-fast". Vì grew kết thúc bằng nguyên âm, nó không có phụ âm cuối để bám, và đó là lý do nó dễ bị nuốt hơn hẳn grown.

have và has trước grown gần như tàng hình. "They have grown" trong đời thật là "they've grown", phần 've chỉ còn một tiếng /v/ dính vào chủ ngữ rồi đâm thẳng vào /ɡ/ phía sau. Nghe hụt phần đó là chép ra "they grown", một câu sai ngữ pháp mà tai bạn thì thấy hợp lý.

grown up dính liền thành một khối. Chữ n cuối của grown nối thẳng sang nguyên âm của up, nên cụm ra thành "grow-nup". Người học cắt sai chỗ rồi chép thành "grow nup" hoặc "gro nap". Cùng cơ chế đó, growing rút đuôi -ing thành -in và ra "growin".

Bảng dưới cho bạn thấy câu gốc, âm của nó khi nói nhanh, và lỗi chép hay gặp. Cột giữa dành cho âm tai bắt được, không dành cho phiên âm chuẩn.

Nhìn cột thứ ba sẽ thấy các lỗi rơi vào ba loại. group thay grew up là lỗi cắt sai ranh giới từ khi hai âm nối liền. drew thay grew là lỗi cụm phụ âm đầu, phần bị ép mạnh nhất trong câu nhanh. groan thay grown là lỗi không sửa được bằng tai vì hai từ vốn phát âm giống hệt nhau, chỉ có nghĩa mới tách được.

Khi nghe chép chính tả trên WELE, chuỗi sửa lỗi này thôi nằm trên lý thuyết. Nghe rồi chép lại nguyên trạng, phần chấm sẽ chỉ đúng vào từ bị lệch. Khi từ bị gạch là grew mà bạn chép drew, bạn nhận được một thông tin rất hẹp và dùng được ngay: tai bạn bắt đúng nguyên âm dài ở cuối, chỉ trượt ở hai âm đầu. Bạn nghe lại đúng câu đó và lần này chỉ cần soi vào một chỗ.

Với grow thì cách học này giải quyết được cái mà đọc bảng không giải quyết nổi. Nhóm grow, blow, know, throw, fly, draw học thuộc rất nhanh, ai cũng đọc bảng một lần là nhớ. Nhưng chính vì cả nhóm cùng vần nên khi nghe, học thuộc bảng lại không giúp gì cả: bạn biết chắc từ đó kết thúc bằng /uː/, chỉ không biết nó bắt đầu bằng gì. Kỹ năng cần luyện ở đây là bắt hai âm đầu, và nó chỉ lên khi bạn chép hụt rồi nghe lại đúng chỗ hụt.

Nếu muốn hiểu vì sao các cụm phụ âm này bị ép mỏng chứ không phải bạn nghe kém, bài connected speech giải thích cơ chế nuốt âm và nối âm cho cả câu. Câu thật thì lấy từ thư viện podcast, mỗi bài có transcript cho bước đối chiếu.

Phrasal verb với grew và grown

grow sinh ra một bộ phrasal verb vừa phải nhưng dùng rất dày trong hội thoại, và phần lớn trong số đó nói về con người chứ không nói về cây cối. Mười ba dòng dưới đây được viết sẵn ở dạng quá khứ hoặc phân từ.

Có một chi tiết đáng để ý ở hai dòng grow out of và grow into. Chúng là một cặp đối xứng và người học hay đảo ngược. grow into là lớn dần cho tới lúc vừa: một đứa trẻ grow into chiếc áo hơi rộng, một nhân viên grow into vị trí mới. grow out of là lớn quá và không vừa nữa: chiếc áo cũ, hoặc một thói quen trẻ con. Cùng một hình ảnh cái áo, hai hướng ngược nhau.

Chi tiết thứ hai nằm ở dấu gạch nối. grown up viết rời là động từ: "She has grown up." grown-up viết có gạch nối là danh từ hoặc tính từ: "Two grown-ups and one child." Trong bài viết trang trọng thì dấu gạch nối này được chấm rất kỹ, và bỏ nó đi là lỗi bị trừ điểm.

Lỗi người Việt hay mắc với grow

growed. Gốc của lỗi này là thói quen coi -ed là công tắc quá khứ vạn năng. grow nằm trong nhóm blow, know, throw và không bao giờ chia theo quy tắc. Chỉ có grew và grown, không có growed, không có grewed.

Did the numbers grew. Mỗi câu chỉ mang một dấu quá khứ, ở đây did mang nó, còn động từ sau did giữ nguyên thể. "Did the numbers grow?" mới đúng. Lỗi này xuất hiện đúng lúc bạn đang tập trung nhớ rằng quá khứ của grow là grew.

I have grew. Câu này sai chuẩn, và bạn vẫn sẽ nghe thấy nó từ người bản xứ trong lời nói hằng ngày, giống như "I have went". Nghe thấy ngoài đời không đủ để nó thành câu dùng được. Trong bài thi, trong email công việc, trong bất cứ văn bản nào, sau have phải là grown.

My parents grew me up. Đây là lỗi đặc trưng của người Việt, dịch thẳng từ "bố mẹ nuôi tôi lớn". grow up không nhận người làm tân ngữ. Câu đúng là "My parents brought me up" hoặc "My parents raised me". Cùng nhóm lỗi này còn có "I was grown up in Hanoi", câu đúng là "I grew up in Hanoi" vì grow up không có dạng bị động.

Viết grown khi định viết groan, hoặc ngược lại. Hai từ này phát âm giống hệt nhau nhưng không liên quan gì tới nhau: grown là phân từ của grow, còn groan là rên rỉ. "The crowd groaned" là đám đông rên lên thất vọng, "The crowd has grown" là đám đông đông thêm. Trong bài nghe chép, đây là chỗ bạn phải quyết bằng nghĩa của cả câu.

Dùng grow up cho tuổi tác của người lớn. "My father is growing up" là câu sai nghĩa: grow up chỉ dùng cho quá trình từ trẻ con thành người lớn. Người lớn thì grow old hoặc get older. "My father is growing old" mới là câu bạn định nói.

Bài tập nhanh

Tám câu, điền grow, grew, grown, growing hoặc raised. Đáp án nằm ở cuối, dành cho lúc bạn đã hoàn thành cả bài.

1. She ______ up in a village outside Da Lat.
2. The company has ______ from four people to forty.
3. Did your hair ______ back after the treatment?
4. My grandparents ______ me while my mother worked abroad.
5. By the time we returned, the tree had ______ past the roof.
6. The waiting list is ______ every week.
7. He ______ tired of the commute and moved closer.
8. Two ______ ups and three children were in the car.

Đáp án: 1. grew. 2. grown. 3. grow. 4. raised. 5. grown. 6. growing. 7. grew. 8. grown.

Bạn nên xem kỹ câu 3 cùng câu 4. Câu 3 có did đứng trước nên động từ về nguyên thể, và người học hay điền grew đúng vào lúc vừa nhớ ra quá khứ của grow. Câu 4 có người làm tân ngữ, mà grow không nhận người, nên chỉ raised hoặc brought up lọt được. Nếu bạn sai hai câu này thì phần thứ hai của bài đáng đọc lại một lượt.

Câu hỏi thường gặp

Quá khứ của grow là gì?

Quá khứ đơn của grow là grew, quá khứ phân từ là grown. Hai dạng này không thay nhau được: grew tự làm động từ chính trong câu quá khứ đơn, còn grown luôn đi sau have, has, had hoặc một dạng của be.

Grew hay grown, dùng cái nào?

Nhìn xem trước nó có trợ động từ hay không. Có have, has, had thì dùng grown. Không có gì đứng trước thì dùng grew. "The city grew fast" đúng, "The city has grown fast" đúng, "The city has grew fast" sai, "The city grown fast" sai.

Grow up và bring up khác nhau chỗ nào?

grow up là tự lớn lên, chủ ngữ chính là người đang lớn: "I grew up in Hue." bring up và raise là nuôi ai đó lớn, chủ ngữ là bố mẹ hoặc người chăm sóc: "My parents raised me in Hue." grow up không bao giờ nhận người làm tân ngữ, nên "grew me up" luôn sai.

Growed có phải một dạng của grow không?

Không. grow là động từ bất quy tắc thuộc nhóm blow, know, throw, fly. Không có growed trong tiếng Anh chuẩn ở bất cứ ngữ cảnh nào, và trong bài thi thì nó luôn là đáp án sai.

Vì sao nghe grew hay chép nhầm thành drew hoặc threw?

Vì cả nhóm cùng vần: grew, drew, threw, blew, knew, flew đều kết thúc bằng đúng một nguyên âm dài. Chỗ duy nhất phân biệt chúng là cụm phụ âm đầu, mà cụm phụ âm đầu lại là phần bị ép mỏng nhất khi nói nhanh. Cách sửa là luyện tai bắt hai âm đầu tiên của từ, không phải luyện nhớ bảng.

Học grew và grown bao lâu thì nghe ra được trong câu nói nhanh?

Phần luật thì bạn nắm trong mười phút vì cả nhóm chỉ có một khuôn. Phần tai thì lâu hơn, vì việc thuộc bảng không giúp gì khi sáu từ cùng vần. Cách đo thực tế nhất là chép lại vài đoạn hội thoại rồi xem còn hụt ở đâu, và bài kiểm tra trình độ nghe cho bạn một mốc để so lại sau vài tuần.

Nhóm grow, blow, know, throw thuộc loại dễ nhớ nhất trong bảng bất quy tắc, và chính điều đó làm người học chủ quan. Khi nghe, cái vần chung ấy trở thành bất lợi: bạn nghe đúng phần cuối của từ mà vẫn chép sai cả từ. Chọn một tập ngắn và thử nghe chép chính tả một đoạn có grew hoặc grown, rồi xem bạn bắt được bao nhiêu cụm phụ âm đầu.