Tiếng Anh cho chủ doanh nghiệp: networking, đàm phán và gọi vốn
Trên trang này
- Hội chợ và networking: giới thiệu công ty trong nửa phút
- Từ vựng theo bốn chặng của một thương vụ
- Chặng 1: gặp gỡ và kết nối
- Chặng 2: chào giá và đàm phán
- Chặng 3: giao hàng và thanh toán quốc tế
- Chặng 4: tiền, nhà đầu tư và theo dõi sau cuộc gặp
- Năm điểm ngữ pháp cho bàn đàm phán
- 1. If, để đổi cái này lấy cái kia
- 2. Làm mềm yêu cầu và lời từ chối
- 3. Hiện tại hoàn thành khi kể lịch sử công ty
- 4. Câu hỏi gián tiếp và xác nhận lại
- 5. Con số, đơn vị và từ chỉ mức
- Bốn tình huống mẫu: quầy hội chợ, báo giá, pitch, email sau cuộc gặp
- Tình huống 1: người mua dừng lại ở quầy
- Tình huống 2: phản đề xuất về giá
- Tình huống 3: pitch năm phút trước nhà đầu tư
- Tình huống 4: email sau cuộc gặp
- Cách luyện cho người bận
- Câu hỏi hay gặp
- Chủ doanh nghiệp cần tiếng Anh ở mức nào để đàm phán với khách quốc tế?
- Có nên thuê phiên dịch khi đàm phán không?
- Làm sao khi đối tác nói nhanh và tôi không nghe kịp số?
- Pitch bằng tiếng Anh có nên học thuộc không?
- Quotation và proposal khác nhau ở đâu?
- Bước tiếp theo
Bạn đứng ở quầy của mình trong một hội chợ thực phẩm ở Dubai. Một buyer dừng lại, nếm thử hạt điều rang rồi hỏi: What's your best price for a 20-foot container, FOB Ho Chi Minh City? Câu hỏi nghe gọn, nhưng nó chứa ba thứ bạn phải hiểu ngay: đơn vị (một container 20 feet), điều kiện giao hàng (FOB) và việc anh ta mới hỏi giá tốt nhất, tức là chưa chắc đã định mua.
Chủ doanh nghiệp nhỏ thường có tiếng Anh theo kiểu của riêng mình: đủ để gửi email chào hàng, đủ để đọc hợp đồng nếu đọc chậm. Chỗ hay thiếu nằm ở ba tình huống khác. Một là tự giới thiệu với người lạ mà không nghe như đọc thuộc. Hai là giữ giá mà không làm mất khách. Ba là nói chuyện tiền với nhà đầu tư bằng chính những từ họ dùng, như valuation, stake, runway.
Bài này đi theo ba khoảnh khắc đó thay vì đi theo bảng chữ cái. Nếu bạn cần một bức tranh rộng hơn về tiếng Anh công sở và hợp đồng, đã có bài tiếng Anh thương mại. Ở đây là phần hẹp hơn: người đứng tên công ty, đang ngồi ở quầy hội chợ, bàn đàm phán hoặc phòng họp với nhà đầu tư. Có bốn bảng từ vựng, năm điểm ngữ pháp, bốn tình huống mẫu có dịch, và bộ 40 từ để chơi game sau khi đọc.
- Hội chợ và networking: giới thiệu công ty trong nửa phút
- Từ vựng theo bốn chặng của một thương vụ
- Năm điểm ngữ pháp cho bàn đàm phán
- Bốn tình huống mẫu: quầy hội chợ, báo giá, pitch, email sau cuộc gặp
- Cách luyện cho người bận
- Câu hỏi hay gặp
- Bước tiếp theo
Hội chợ và networking: giới thiệu công ty trong nửa phút
Ở một trade fair, người ta không nghe bạn lâu. Một người mua đi qua hàng chục quầy mỗi giờ, nên bạn có chừng nửa phút để họ quyết định có ở lại hay không. Một phần giới thiệu tốt đi theo thứ tự này: tên và công ty, bạn làm gì, bạn bán cho ai, bạn đang tìm gì, rồi hỏi lại họ.
| Bước | Việc cần nói | Câu mẫu | Dịch |
|---|---|---|---|
| 1 | Tên và công ty | Hi, I'm Lan, the founder of Sunrise Cashews. | Chào anh, tôi là Lan, người sáng lập Sunrise Cashews. |
| 2 | Bạn làm gì | We process and export cashew nuts from Binh Phuoc. | Chúng tôi chế biến và xuất khẩu hạt điều từ Bình Phước. |
| 3 | Bán cho ai | Our customers are mostly importers and food brands. | Khách hàng của chúng tôi chủ yếu là nhà nhập khẩu và các thương hiệu thực phẩm. |
| 4 | Bạn đang tìm gì | I'm looking for a distributor in the Gulf region. | Tôi đang tìm một nhà phân phối ở vùng Vịnh. |
| 5 | Hỏi lại | And what brings you to the fair? | Còn anh đến hội chợ vì việc gì? |
Danh thiếp ở nhiều nước nói tiếng Anh được trao tay gọn gàng, không có nghi thức như ở Nhật hay Hàn. Nhiều người còn không mang theo và đề nghị kết nối qua LinkedIn hoặc nhắn số điện thoại. Cứ mang theo một xấp nhỏ, nhưng đừng lúng túng nếu người đối diện chỉ chụp ảnh tấm danh thiếp của bạn. Câu trao danh thiếp thường chỉ cần: Here's my card. Do you have one?
Sau phần giới thiệu là small talk, và đây là chỗ nhiều chủ doanh nghiệp Việt cứng người nhất, vì chúng ta quen vào việc sớm. Small talk ở đây là vài câu nhẹ về chuyến bay, thành phố, đồ ăn ở hội chợ. Nó có việc của nó: cho hai bên biết người kia dễ nói chuyện hay không trước khi bàn đến tiền. Các chủ đề ít rủi ro là chuyến đi, thành phố, món ăn, thời tiết, và hội chợ năm nay đông hay vắng. Nên tránh hỏi thu nhập, tuổi, chính trị, và đừng bàn giá khi người kia chưa hỏi.
| Tình huống | Câu mở hoặc đáp | Dịch |
|---|---|---|
| Hỏi về chuyến đi | Was it a long flight? | Chuyến bay có dài không anh? |
| Nói về hội chợ | It's my first time at this fair. How about you? | Đây là lần đầu tôi đến hội chợ này. Còn anh? |
| Hỏi về thành phố | Have you had a chance to see the city? | Anh đã có dịp đi xem thành phố chưa? |
| Kết thúc nhẹ nhàng | It was great talking to you. I'll let you get on. | Rất vui được nói chuyện với anh. Tôi để anh đi tiếp nhé. |
| Hẹn gặp lại | Can I come by your stand tomorrow morning? | Sáng mai tôi ghé quầy của anh được không? |
Từ vựng theo bốn chặng của một thương vụ
Một thương vụ của chủ doanh nghiệp thường đi qua bốn chặng: gặp gỡ, đàm phán, chốt điều kiện giao hàng và thanh toán, rồi (nếu bạn mở rộng) nói chuyện với nhà đầu tư. Bốn bảng dưới đây theo đúng thứ tự đó và gồm cả 40 từ trong bộ game. Cột nghĩa dùng đúng cách gọi của bộ từ, để lúc chơi bạn không phải nhớ hai nghĩa cho một từ.
Chặng 1: gặp gỡ và kết nối
| Từ | Nghĩa | Câu ví dụ | Dịch |
|---|---|---|---|
| business card | danh thiếp | Here's my business card. | Đây là danh thiếp của tôi. |
| small talk | chuyện xã giao | We made some small talk about the flight before the meeting started. | Chúng tôi nói chuyện xã giao về chuyến bay trước khi cuộc họp bắt đầu. |
| trade fair | hội chợ | We found two new buyers at the trade fair in Dubai. | Chúng tôi tìm được hai người mua mới ở hội chợ tại Dubai. |
| networking event | sự kiện kết nối | The chamber of commerce holds a networking event every month. | Phòng thương mại tổ chức một sự kiện kết nối mỗi tháng. |
| to introduce | giới thiệu | Let me introduce you to our distributor in Dubai. | Để tôi giới thiệu anh với nhà phân phối của chúng tôi ở Dubai. |
| business partner | đối tác | Our business partner in Germany handles all the after-sales service. | Đối tác của chúng tôi ở Đức lo toàn bộ dịch vụ sau bán hàng. |
| buyer | người mua | The buyer wants samples before he places an order. | Người mua muốn có mẫu trước khi đặt hàng. |
| distributor | nhà phân phối | We are looking for a distributor in the Gulf region. | Chúng tôi đang tìm một nhà phân phối ở vùng Vịnh. |
| market | thị trường | We are new to the German market. | Chúng tôi còn mới với thị trường Đức. |
| competitor | đối thủ | Our main competitor sells cheaper, but the quality is different. | Đối thủ chính của chúng tôi bán rẻ hơn, nhưng chất lượng khác. |
Chặng 2: chào giá và đàm phán
| Từ | Nghĩa | Câu ví dụ | Dịch |
|---|---|---|---|
| negotiation | đàm phán | The negotiation took two days. | Cuộc đàm phán kéo dài hai ngày. |
| proposal | đề xuất | Could you send us a written proposal by Friday? | Anh gửi cho chúng tôi một đề xuất bằng văn bản trước thứ Sáu được không? |
| counteroffer | phản đề xuất | They came back with a counteroffer 5% below our price. | Họ quay lại với một phản đề xuất thấp hơn giá của chúng tôi 5%. |
| concession | nhượng bộ | We can make one concession on price, but not on quality. | Chúng tôi có thể nhượng bộ một lần về giá, nhưng không nhượng bộ về chất lượng. |
| terms | điều kiện giao dịch | Let's go through the terms: price, payment and delivery. | Ta cùng rà lại điều kiện giao dịch: giá, thanh toán và giao hàng. |
| volume discount | chiết khấu số lượng | We offer a volume discount on orders above five containers. | Chúng tôi có chiết khấu số lượng cho đơn trên năm container. |
| commission | hoa hồng | The agent takes a 3% commission on each shipment. | Đại lý lấy 3% hoa hồng trên mỗi lô hàng. |
| exclusivity | độc quyền | They want exclusivity for the whole Middle East. | Họ muốn độc quyền cho toàn bộ Trung Đông. |
| agreement | thỏa thuận | We reached an agreement on price and delivery. | Chúng tôi đã đạt thỏa thuận về giá và giao hàng. |
| letter of intent | thư ý định | Both sides signed a letter of intent before the contract. | Hai bên đã ký thư ý định trước khi có hợp đồng. |
| to close a deal | chốt đơn | I'd like to close the deal before the end of the fair. | Tôi muốn chốt đơn trước khi hội chợ kết thúc. |
Ngoài bảng, ba từ viết tắt nghe suốt trong phòng đàm phán: MOQ (minimum order quantity, số lượng đặt tối thiểu), quotation (bảng báo giá chính thức) và lead time (thời gian từ lúc đặt đến lúc giao). Nếu bạn đọc thêm về chuỗi cung ứng, hai bài về tiếng Anh cho nhập hàng và tiếng Anh chuyên ngành luật đào sâu hơn phần giá và phần hợp đồng.
Chặng 3: giao hàng và thanh toán quốc tế
| Từ | Nghĩa | Câu ví dụ | Dịch |
|---|---|---|---|
| Incoterms | Incoterms | Which Incoterms rule do you prefer, FOB or CIF? | Anh muốn dùng điều kiện Incoterms nào, FOB hay CIF? |
| letter of credit | thư tín dụng | We accept payment by letter of credit at sight. | Chúng tôi chấp nhận thanh toán bằng thư tín dụng trả ngay. |
| purchase order | đơn đặt hàng | We'll send the purchase order once the samples are approved. | Chúng tôi sẽ gửi đơn đặt hàng khi mẫu được duyệt. |
| delivery date | hạn giao hàng | The delivery date is the 15th of March at the latest. | Hạn giao hàng muộn nhất là ngày 15 tháng 3. |
Incoterms là bộ quy tắc của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) cho biết bên nào lo vận chuyển, bảo hiểm và rủi ro ở từng đoạn đường. Với một chủ xưởng mới xuất khẩu, bốn cái tên đáng nhớ trước là EXW (giao tại xưởng, người mua lo gần như hết), FOB (người bán lo đến khi hàng lên tàu ở cảng đi), CIF (người bán trả cả cước và bảo hiểm đến cảng đến) và DAP (người bán giao đến địa điểm đã thỏa thuận). Mỗi loại cho ra một giá khác nhau, nên khi so giá giữa hai báo giá, câu đầu tiên cần hỏi là: Is that FOB or CIF?
Về thanh toán, T/T (telegraphic transfer, chuyển khoản quốc tế) và L/C là hai cách bạn sẽ gặp nhiều nhất. Một câu rất hay nghe là 30% T/T in advance, 70% against a copy of the bill of lading: 30% chuyển trước, 70% còn lại trả khi có bản sao vận đơn. Câu này cho thấy người bán vừa muốn có tiền cọc, vừa chịu một phần rủi ro cho người mua.
Chặng 4: tiền, nhà đầu tư và theo dõi sau cuộc gặp
| Từ | Nghĩa | Câu ví dụ | Dịch |
|---|---|---|---|
| revenue | doanh thu | Our revenue grew last year, mostly from two new markets. | Doanh thu của chúng tôi tăng năm ngoái, chủ yếu từ hai thị trường mới. |
| profit margin | biên lợi nhuận | The profit margin on this product is thin. | Biên lợi nhuận của sản phẩm này mỏng. |
| cash flow | dòng tiền | Late payments hurt our cash flow. | Thanh toán chậm làm hại dòng tiền của chúng tôi. |
| growth | tăng trưởng | We are aiming for steady growth, not a quick jump. | Chúng tôi nhắm tới tăng trưởng đều, chứ không phải bật nhanh. |
| business model | mô hình kinh doanh | Our business model is simple: we buy raw nuts, process them and sell in bulk. | Mô hình kinh doanh của chúng tôi đơn giản: mua hạt thô, chế biến và bán sỉ. |
| pitch | pitch | I'll give a five-minute pitch and then take questions. | Tôi sẽ pitch năm phút rồi trả lời câu hỏi. |
| investor | nhà đầu tư | The investor asked how we protect the margin. | Nhà đầu tư hỏi chúng tôi bảo vệ biên lợi nhuận bằng cách nào. |
| fundraising | gọi vốn | We started fundraising in March. | Chúng tôi bắt đầu gọi vốn từ tháng 3. |
| valuation | định giá | The valuation depends on next year's confirmed orders. | Việc định giá phụ thuộc vào các đơn hàng đã xác nhận của năm sau. |
| stake | cổ phần | We would give up a 10% stake for this amount. | Chúng tôi sẽ nhường 10% cổ phần cho số tiền này. |
| shareholder | cổ đông | Every shareholder receives a copy of the annual report. | Mỗi cổ đông nhận một bản báo cáo thường niên. |
| term sheet | term sheet | We received a term sheet last week. | Tuần trước chúng tôi nhận được một term sheet. |
| milestone | cột mốc | The first milestone is a second production line by September. | Cột mốc đầu tiên là dây chuyền sản xuất thứ hai trước tháng 9. |
| to follow up | liên hệ lại | I'm writing to follow up on our meeting in Dubai. | Tôi viết để liên hệ lại sau buổi gặp của chúng ta ở Dubai. |
| startup | startup | We are a startup, so we are still building the team. | Chúng tôi là một startup nên vẫn đang xây dựng đội ngũ. |
Hai từ nhà đầu tư dùng mà chủ doanh nghiệp hay bỏ qua: runway (số tháng công ty còn tiền để chạy nếu không có thêm đồng nào) và dilution (phần sở hữu của bạn bị loãng đi khi nhận thêm vốn). Một term sheet là bản tóm tắt điều khoản đầu tư; phần lớn các điều khoản trong đó chưa ràng buộc, nhưng những điều như độc quyền đàm phán hoặc bảo mật thường có hiệu lực, nên đừng ký chỉ vì nó trông ngắn.
Năm điểm ngữ pháp cho bàn đàm phán
Tiếng Anh đàm phán dùng ít câu phức và nhiều khuôn câu cố định. Năm khuôn dưới đây là những chỗ người Việt hay sai nhất.
1. If, để đổi cái này lấy cái kia
Khuôn: If + hiện tại đơn, can/will + động từ. Đây là câu của mọi cuộc mặc cả vì nó đặt hai việc cạnh nhau: bạn nhượng gì, họ đổi lại gì.
- If you increase the order to three containers, we can lower the price by 3%. (Nếu anh tăng đơn lên ba container, chúng tôi có thể giảm giá 3%.)
- If the payment arrives before shipment, we will give you the earlier delivery date. (Nếu tiền về trước khi giao, chúng tôi sẽ cho anh ngày giao sớm hơn.)
- If we shipped in April, would that work for you? (Nếu chúng tôi giao vào tháng 4, anh thấy có ổn không?) Dùng quá khứ trong mệnh đề if cho giọng mềm hơn, như một gợi ý chưa chắc chắn.
Lỗi thường gặp: nói If you will order more (will không đi vào mệnh đề if ở loại câu này) hoặc bỏ hẳn if, nói You order more, I discount. Câu sau dễ hiểu nhưng nghe như một mệnh lệnh.
2. Làm mềm yêu cầu và lời từ chối
Người Việt thường dịch thẳng Can you reduce the price? và I want 10% discount. Cả hai đúng ngữ pháp, nhưng nghe thẳng hơn nhiều so với ý bạn định nói. Các khuôn mềm hơn:
| Thay vì | Nên nói | Dịch |
|---|---|---|
| Can you reduce the price? | Would it be possible to adjust the price a little? | Có thể điều chỉnh giá một chút được không? |
| I want a discount. | I was wondering if there is any room on the price. | Tôi đang thắc mắc là giá còn chỗ nào để xuống không. |
| No, impossible. | I'm afraid that's difficult for us. | Tôi e điều đó khó với chúng tôi. |
| You must pay first. | We'd prefer payment before shipment. | Chúng tôi muốn thanh toán trước khi giao hàng hơn. |
| Send me the price. | Could you send us a quotation? | Anh gửi chúng tôi một bảng báo giá được không? |
Để từ chối mà không mất khách, dùng khuôn I'm afraid we can't ..., but we could ...: I'm afraid we can't go below $2,400 per ton, but we could include the packaging. Vế sau cho họ một thứ để đáp lại, nên cuộc nói chuyện vẫn mở.
3. Hiện tại hoàn thành khi kể lịch sử công ty
Khi giới thiệu công ty, hai thì hay lẫn nhau. We have been exporting since 2016 (hiện tại hoàn thành tiếp diễn, vẫn đang xuất khẩu), còn We started exporting in 2016 (quá khứ đơn, nói về mốc đã qua). Cả hai đều đúng, nhưng câu thứ nhất nói được điều người mua quan tâm hơn: công ty vẫn đang hoạt động.
- We've worked with three distributors so far. (Cho đến giờ chúng tôi đã làm việc với ba nhà phân phối.)
- We've been supplying the same buyer for five years. (Chúng tôi cung cấp cho cùng một người mua suốt năm năm nay.)
Lỗi điển hình: We export since 2016, vì tiếng Việt dùng một dạng động từ cho cả hai ý. Trong tiếng Anh, since và for kéo theo hiện tại hoàn thành.
4. Câu hỏi gián tiếp và xác nhận lại
Khi bạn cần hỏi điều quan trọng như ngày giao hay điều khoản trả tiền, câu hỏi gián tiếp nghe lịch sự hơn: Could you tell me when the goods will arrive? Chú ý thứ tự sau tell me là câu khẳng định (when the goods will arrive), không đảo trợ động từ.
- Do you know if the price includes insurance? (Anh có biết giá đã gồm bảo hiểm chưa không?)
- Just to confirm, that's 15 tons, delivered by the end of May? (Xin xác nhận lại, đó là 15 tấn, giao trước cuối tháng 5 phải không?)
Lỗi hay gặp: Could you tell me when will the goods arrive?. Câu Just to confirm ... là một thói quen đáng tập: nó cứu bạn khỏi những chuyện hiểu nhầm số lượng, vì ở bàn đàm phán, một con số nghe sai tốn tiền thật.
5. Con số, đơn vị và từ chỉ mức
| Khuôn | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| per container, per ton, per kilo | trên mỗi container, tấn, ký | $2,400 per ton |
| at least, no less than | ít nhất | We need at least two containers a month. |
| up to, no more than | tối đa | We can offer up to 5% off. |
| around, roughly | khoảng | The delivery will take around three weeks. |
| a 5% discount, 5% off | giảm 5% | We can give you 5% off. |
Với số lớn, nhớ rằng billion trong tiếng Anh hiện đại là một tỷ (109), khớp với chữ tỷ trong tiếng Việt. Người nói tiếng Việt hay đọc nhầm fifteen và fifty vì khác nhau ở trọng âm (fifTEEN với FIFty), nên khi nghe con số có hai cách hiểu, hãy hỏi lại: Sorry, fifteen or fifty? và đề nghị họ viết ra.
Bốn tình huống mẫu: quầy hội chợ, báo giá, pitch, email sau cuộc gặp
Tình huống 1: người mua dừng lại ở quầy
| Người nói | English | Dịch |
|---|---|---|
| Buyer | These look good. Where are they from? | Trông ngon đấy. Chúng từ đâu đến? |
| You | Thanks. They're from Binh Phuoc, in the south of Vietnam. We process and pack everything ourselves. | Cảm ơn anh. Chúng từ Bình Phước, ở miền Nam Việt Nam. Chúng tôi tự chế biến và đóng gói. |
| Buyer | What's your minimum order? | Số lượng đặt tối thiểu của chị là bao nhiêu? |
| You | One 20-foot container, but we're flexible for a first order. | Một container 20 feet, nhưng với đơn đầu tiên chúng tôi linh hoạt. |
| Buyer | And the price? | Còn giá? |
| You | It depends on the grade and the Incoterms. Could I take your card and send you a quotation tonight? | Còn tùy loại và điều kiện Incoterms. Tôi xin danh thiếp của anh và gửi báo giá trong tối nay được không? |
Câu cuối là câu đáng nhớ nhất: bạn không báo giá giữa hội chợ khi chưa biết họ cần loại nào, nhưng bạn vẫn cam kết một hạn (tối nay). Người mua nhớ những người trả lời đúng hạn.
Tình huống 2: phản đề xuất về giá
| Người nói | English | Dịch |
|---|---|---|
| Buyer | Your price is $2,600 per ton, FOB. We were thinking of $2,350. | Giá của chị là 2.600 đô một tấn, FOB. Chúng tôi đang nghĩ tới 2.350. |
| You | I understand. I'm afraid we can't go that low, but if you take three containers, we could do $2,500. | Tôi hiểu. Tôi e chúng tôi không xuống được mức đó, nhưng nếu anh lấy ba container, chúng tôi có thể làm 2.500. |
| Buyer | Could you include the packaging in that price? | Chị có thể tính cả bao bì vào giá đó không? |
| You | That would be our concession on the packaging. In return, we'd need payment terms of 30% T/T in advance. | Đó sẽ là nhượng bộ của chúng tôi về bao bì. Đổi lại, chúng tôi cần điều kiện thanh toán 30% chuyển khoản trước. |
| Buyer | We usually pay by letter of credit. | Chúng tôi thường thanh toán bằng thư tín dụng. |
| You | That's fine at sight. Just to confirm: three containers, $2,500 per ton, packaging included, L/C at sight? | Được, nếu là trả ngay. Xin xác nhận: ba container, 2.500 đô một tấn, đã gồm bao bì, L/C trả ngay phải không? |
| Buyer | Yes. Send me the proposal and I'll come back to you on Friday. | Đúng. Chị gửi đề xuất và tôi sẽ trả lời chị vào thứ Sáu. |
Chú ý bạn không nhượng bộ miễn phí: mỗi lần nhường (giảm giá, tính bao bì), bạn gắn nó với một điều kiện đổi lại (số lượng, thanh toán). Một cuộc mặc cả mà chỉ một bên nhường thường kết thúc ở mức giá bạn không muốn.
Tình huống 3: pitch năm phút trước nhà đầu tư
Một pitch tốt đi theo thứ tự mà nhà đầu tư quen nghe. Hãy nhớ thứ tự bảy phần và một câu mở cho mỗi phần, còn kịch bản thì để tự nhiên.
| Phần | Câu mở gợi ý | Dịch |
|---|---|---|
| Vấn đề | Small farms lose a large part of their crop because there is no local processing. | Các nông hộ nhỏ mất một phần lớn thu hoạch vì không có nơi chế biến tại chỗ. |
| Giải pháp | We built a processing plant that buys directly from farmers. | Chúng tôi xây một nhà máy chế biến mua trực tiếp từ nông dân. |
| Thị trường | Our target market is importers who need a reliable supplier. | Thị trường mục tiêu của chúng tôi là các nhà nhập khẩu cần một nhà cung cấp đáng tin. |
| Kết quả đã có | We have shipped to four countries and our revenue has doubled. | Chúng tôi đã giao hàng tới bốn nước và doanh thu đã tăng gấp đôi. |
| Mô hình kinh doanh | We make money on the margin between raw and processed nuts. | Chúng tôi kiếm tiền từ chênh lệch giữa hạt thô và hạt đã chế biến. |
| Đội ngũ | I have ten years in the industry, and my partner runs operations. | Tôi có mười năm trong ngành, còn đối tác của tôi quản lý vận hành. |
| Điều bạn xin | We're raising $500,000 for a second production line. | Chúng tôi đang gọi 500.000 đô để làm dây chuyền sản xuất thứ hai. |
Các số liệu trong bảng chỉ là ví dụ để bạn thấy dạng câu, hãy thay bằng số của chính bạn và chỉ nói những số bạn chứng minh được, vì nhà đầu tư sẽ hỏi lại. Các câu hỏi bạn nên chuẩn bị trả lời: What's your margin?, How much runway do you have?, Who are your biggest customers?, What happens if your main buyer leaves?, What valuation are you looking for?.
Tình huống 4: email sau cuộc gặp
Subject: Following up from Dubai: cashew samples and quotation
Dear Mr. Karim,
It was a pleasure to meet you at the fair on Tuesday. As promised, I'm attaching our quotation for one 20-foot container, FOB Ho Chi Minh City, valid for 30 days. I've also arranged for samples to be sent to your office this week.
If it would help, I'd be happy to set up a short call to go through the terms. Would Thursday at 10 a.m. Dubai time work for you?
Best regards,
Lan Nguyen
Founder, Sunrise Cashews
Dịch ý: cảm ơn đã gặp, đính kèm báo giá cho một container 20 feet giá FOB, hiệu lực 30 ngày, mẫu gửi tới văn phòng trong tuần, và đề nghị một cuộc gọi ngắn vào thứ Năm lúc 10 giờ sáng theo giờ Dubai. Email theo dõi tốt có ba thứ: nhắc lại họ đã gặp ở đâu, một tệp đính kèm cụ thể, và một việc tiếp theo có ngày giờ. Gửi nó trong vòng một hai ngày, trước khi người mua quên bạn là ai.
Cách luyện cho người bận
Bắt đầu bằng bộ 40 từ: chơi Falling Stars và Pop It với bộ từ vựng chủ doanh nghiệp, mỗi lần vài phút. Khi các từ đã quen, tập nói to bốn tình huống ở trên, đóng cả hai vai. Bạn sẽ thấy khuôn I'm afraid we can't ..., but we could ... khó nói trơn lần đầu và dễ hơn nhiều sau mười lần.
Ghi âm chính mình đọc phần giới thiệu nửa phút và phần mở đầu pitch, rồi nghe lại. Chỗ vấp là chỗ bạn chưa quen. Với kỹ năng nghe, các podcast trên WELE là cách tốt để nghe giọng nhiều vùng khác nhau: nghe một đoạn ngắn, chép lại từng câu, rồi đối chiếu. Nếu bạn muốn học theo lộ trình, xem các khóa học và làm bài kiểm tra vốn từ để biết mình đang ở đâu. Để có mục tiêu có thời hạn, bài thi thử TOEIC hoặc IELTS đo được phần nghe và đọc, nhưng không đo được khả năng đàm phán, vì vậy đừng xem điểm số là thước duy nhất.
| Việc | Mỗi tuần | Mục đích |
|---|---|---|
| Chơi bộ 40 từ | 3 lần, vài phút | Nhớ từ và cách đọc |
| Nói to một tình huống mẫu | 2 lần | Quen khuôn câu mềm và câu if |
| Ghi âm phần giới thiệu | 1 lần | Tìm chỗ vấp |
| Chép một đoạn podcast ngắn | 2 lần | Nghe số, nghe giọng nhanh |
| Viết một email theo dõi thật | 1 lần | Nhớ email có hạn và việc tiếp theo |
Có những nguồn khác đáng dùng và không phải của WELE. Cuốn Never Split the Difference của Chris Voss viết về đàm phán từ góc nhìn một nhà đàm phán con tin, đọc chậm sẽ cho bạn nhiều câu hỏi mở rất hữu ích. Chương trình English at Work của BBC Learning English có những đoạn hội thoại công sở ngắn kèm bản ghi lời thoại. Nếu công việc của bạn thiên về hợp đồng, hãy đọc thêm bài về tiếng Anh chuyên ngành luật. Toàn bộ các nghề khác nằm ở trang các ngành nghề và trang chủ doanh nghiệp.
Câu hỏi hay gặp
Chủ doanh nghiệp cần tiếng Anh ở mức nào để đàm phán với khách quốc tế?
Không có một ngưỡng cứng, nhưng thang CEFR cho một gợi ý: từ B1 đến B2, tức nghe hiểu được cuộc nói chuyện về giá và điều kiện ở tốc độ bình thường, và tự nói được các ý chính mà không phải dịch trong đầu từng chữ. Quan trọng hơn mức chung là bạn vững ở một nhóm nhỏ: con số, điều kiện giao hàng và cách đáp khi chưa đồng ý.
Có nên thuê phiên dịch khi đàm phán không?
Với hợp đồng lớn hoặc đoạn có thuật ngữ pháp lý, có phiên dịch hoặc luật sư là hợp lý. Nhưng nếu bạn không hiểu gì trong phòng, bạn sẽ không biết phiên dịch có dịch đúng hay không, và bạn mất những giây suy nghĩ khi họ đang dịch. Hiểu đủ ý để nhận ra khi con số nghe sai là điều mà không thuê được.
Làm sao khi đối tác nói nhanh và tôi không nghe kịp số?
Hỏi lại không mất mặt. Dùng Sorry, could you say that again more slowly?, Could you write that down for me?, hoặc Just to confirm, that's ...? rồi đọc lại con số. Một người mua nghiêm túc sẽ đánh giá cao việc bạn xác nhận lại hơn việc bạn đồng ý rồi sai.
Pitch bằng tiếng Anh có nên học thuộc không?
Nên thuộc thứ tự bảy phần và vài câu mở, không nên thuộc từng chữ. Người học thuộc cả bài thường mất nhịp ngay khi nhà đầu tư ngắt lời hỏi, và nhà đầu tư luôn ngắt lời. Luyện trả lời câu hỏi quan trọng hơn luyện đọc trơn bài.
Quotation và proposal khác nhau ở đâu?
Quotation là bảng báo giá cho một việc cụ thể: hàng gì, bao nhiêu, giá bao nhiêu, hiệu lực đến khi nào. Proposal rộng hơn: một đề xuất hợp tác, gồm cả phạm vi, cách làm và điều kiện. Khách xin a quote là họ muốn con số; khách xin a proposal là họ muốn thấy bạn sẽ làm việc với họ như thế nào.
Bước tiếp theo
Chơi một lượt bộ từ vựng chủ doanh nghiệp ở Falling Stars, rồi chọn tình huống bạn sắp gặp nhất (hội chợ, báo giá hay gọi vốn) và nói to nó một lần trước khi đi ngủ.
