Tiếng Anh cho chăm sóc người cao tuổi: từ vựng care home, khuôn câu và hội thoại
Trên trang này
- Nơi làm, từ khác nhau giữa các nước và những chữ bạn sẽ gặp
- Từ vựng chia theo một ca làm
- Người, nơi và giấy tờ
- Personal care buổi sáng
- Bữa ăn: hỗ trợ và theo dõi
- Moving and handling trong thực tế
- Memory và tâm trạng: sống cùng sa sút trí tuệ
- Năm khuôn câu cho cụ, đồng nghiệp và gia đình
- 1. Lời nhờ lịch sự: Could you, Would you like, Shall we
- 2. Báo trước điều bạn sắp làm: I'm just going to, I'll just
- 3. Present perfect khi bàn giao: has eaten, has had
- 4. Xưng hô: Mrs, Mr và hỏi cụ muốn được gọi thế nào
- 5. Viết care notes: sự việc, không nhận xét
- Ba tình huống: kèm cặp, báo một mối lo, gọi cấp cứu
- Ca kèm cặp: ông Hughes và cái hoist
- Báo một mối lo: vết bầm trên tay bà Evans
- Gọi cấp cứu sau một cú ngã
- Học khi đã có ca làm
- Hỏi đáp cho người sắp đi làm
- Cần trình độ tiếng Anh nào để làm care worker ở nước ngoài?
- Care worker, healthcare assistant và nurse khác nhau thế nào?
- Nên gọi cụ bằng chữ nào trong tiếng Anh?
- Cụ nói giọng khó nghe, mình hỏi lại thế nào?
- Tiếng Anh Anh, Úc và Mỹ khác nhau nhiều không?
- Có cần học thuật ngữ y khoa không?
- Một bước nhỏ để bắt đầu
Buổi sáng đầu tiên theo chân một care worker kèm cặp ở một care home tại Manchester, chị senior carer quay sang bạn và nói: 「Can you start with Mr Hughes's personal care? He's a two-person transfer, so wait for me before you move him」. Bạn hiểu từng chữ, nhưng chưa chắc personal care gồm những gì, two-person transfer là làm thế nào, và nếu nhầm thì ai chịu trách nhiệm.
Tiếng Anh của nghề chăm sóc người cao tuổi có hai mặt. Mặt thứ nhất là cách nói với cụ: nhẹ, chậm, hỏi ý trước khi làm, và tránh những cách gọi ngây ngô nghe từ tiếng Việt như 「Grandma」. Mặt thứ hai là cách nói với đồng nghiệp và quản lý: ngắn, chính xác, đúng loại từ như hoist, sling, incident form. Cả hai mặt cùng cần một vốn từ và hai kiểu câu khác nhau.
Bài viết cho người Việt sắp làm hoặc đang làm care worker ở nơi nói tiếng Anh, như Anh, Ireland, Úc, Canada, Mỹ. Từ vựng đi theo một ca làm, kèm câu ví dụ có dịch. Sau đó là năm khuôn câu, ba tình huống đọc to, và cách học khi bạn đã có ca làm. Phần cuối giới thiệu bộ từ để chơi liền tay.
- Nơi làm, từ khác nhau giữa các nước và những chữ bạn sẽ gặp
- Từ vựng chia theo một ca làm
- Năm khuôn câu cho cụ, đồng nghiệp và gia đình
- Ba tình huống: kèm cặp, báo một mối lo, gọi cấp cứu
- Học khi đã có ca làm
- Hỏi đáp cho người sắp đi làm
- Một bước nhỏ để bắt đầu
Nơi làm, từ khác nhau giữa các nước và những chữ bạn sẽ gặp
Nhiều nơi nói tiếng Anh dùng từ khác nhau cho cùng một nghề. Bảng dưới cho bạn những cách gọi thường gặp nhất, không phải danh sách đầy đủ. Hãy nghe người đồng nghiệp ở nơi bạn làm dùng từ nào rồi theo họ.
| Ý | Anh | Úc | Mỹ |
|---|---|---|---|
| nơi chăm sóc dài hạn | care home, nursing home | residential aged care, aged care home | nursing home, assisted living |
| nhân viên chăm sóc | care worker, carer | personal care worker, care worker | caregiver, home health aide, CNA |
| chăm sóc tại nhà | domiciliary care, home care | home care | home health care |
| khung tập đi | walking frame, Zimmer frame | walking frame, walker | walker |
| máy nâng người | hoist | hoist, patient lifter | patient lift, Hoyer lift |
| trung tâm ban ngày | day centre | day centre | adult day care |
Ở Anh, người mới vào nghề thường học một chương trình nhập môn gọi là Care Certificate, và trước khi dùng hoist hay sling, bạn phải qua khóa moving and handling. Những cụm này nằm trong lời của đồng nghiệp ngay tuần đầu. Quy định visa và giấy tờ cho người đi làm care worker ở nước ngoài đã thay đổi nhiều lần, nên hãy xem trang chính thức của nước bạn định đến, không nên dựa vào bài này.
Từ vựng chia theo một ca làm
Năm bảng đi theo một ca làm: người, nơi và giấy tờ, personal care buổi sáng, bữa ăn, di chuyển và an toàn, rồi trí nhớ và tâm trạng. Khi nói với cụ, dùng lời thường như 「I'll just change your pad」 thay vì thuật ngữ trong hồ sơ.
Người, nơi và giấy tờ
| Từ | Nghĩa | Câu ví dụ | Dịch |
|---|---|---|---|
| resident | người sống trong nhà dưỡng lão | Mrs Hughes has been a resident here since March. | Bà Hughes là người ở đây từ tháng Ba. |
| caregiver | người chăm sóc (làm có lương) | The caregiver on nights checks each room regularly. | Người chăm sóc ca đêm kiểm tra từng phòng đều đặn. |
| care home | nhà dưỡng lão, nhà chăm sóc | Our care home has three floors and a small garden. | Nhà dưỡng lão của chúng tôi có ba tầng và một khu vườn nhỏ. |
| home care | chăm sóc tại nhà | I do home care in the mornings, six calls before lunch. | Buổi sáng tôi làm chăm sóc tại nhà, sáu lượt ghé trước bữa trưa. |
| care plan | kế hoạch chăm sóc | It says in her care plan that she likes her tea weak. | Trong kế hoạch chăm sóc có ghi bà thích uống trà loãng. |
| care notes | ghi chép chăm sóc hằng ngày | I write up the care notes straight after each visit. | Tôi ghi chép chăm sóc ngay sau mỗi lần ghé. |
| day centre | trung tâm chăm sóc ban ngày | Mr Patel goes to the day centre on Tuesdays and Thursdays. | Ông Patel đến trung tâm chăm sóc ban ngày vào thứ Ba và thứ Năm. |
| senior carer | trưởng ca chăm sóc | Ask the senior carer if you're not sure. | Nếu bạn chưa chắc, hãy hỏi trưởng ca. |
| key worker | người phụ trách chính của một cụ | Sara is Mr Patel's key worker, so tell her first. | Sara là người phụ trách chính của ông Patel, nên hãy báo cô ấy trước. |
Care notes là chỗ bạn sẽ viết nhiều nhất, và cũng là chỗ bị kiểm tra khi có sự cố. Chữ key worker nghe lạ với nhiều người học, nhưng đơn giản: đó là người trong đội chịu trách nhiệm theo dõi một cụ cụ thể.
Personal care buổi sáng
| Từ | Nghĩa | Câu ví dụ | Dịch |
|---|---|---|---|
| bathing | tắm rửa | Bathing is on Wednesdays and Saturdays. | Tắm vào thứ Tư và thứ Bảy. |
| toileting | đi vệ sinh | She needs support with toileting, but she can wash her hands herself. | Bà cần giúp khi đi vệ sinh nhưng tự rửa tay được. |
| incontinence pad | miếng thấm, tã người lớn | He wears an incontinence pad at night. | Ban đêm ông dùng miếng thấm. |
| change a pad | thay tã hoặc miếng thấm | I'll just change your pad now. Could you turn onto your left side? | Tôi thay miếng thấm cho bác nhé. Bác nghiêng sang trái được không? |
| getting dressed | mặc quần áo | Getting dressed takes her a while, so I let her choose her clothes. | Bà mặc đồ hơi lâu, nên tôi để bà tự chọn quần áo. |
| oral care | vệ sinh răng miệng | Oral care is done after breakfast and before bed. | Chăm sóc răng miệng làm sau bữa sáng và trước khi ngủ. |
| dentures | răng giả | His dentures soak overnight in a cup. | Răng giả của ông được ngâm qua đêm trong cốc. |
| bed linen | ga trải giường | Bed linen is changed twice a week, or sooner if it's soiled. | Ga giường thay hai lần mỗi tuần, hoặc sớm hơn nếu bị bẩn. |
| privacy | riêng tư | I always knock and close the curtains to protect her privacy. | Tôi luôn gõ cửa và kéo rèm để giữ riêng tư cho bà. |
| personal care | chăm sóc cá nhân: tắm rửa, mặc đồ, giúp đi vệ sinh | Personal care means washing, dressing and help with the toilet. | Personal care nghĩa là tắm rửa, mặc đồ và giúp đi vệ sinh. |
Personal care là cụm bao quát nhất của nhóm này, và nó thường xuất hiện trong lịch ghé nhà như 「45 minutes personal care」. Chữ pad trong lời nói thường ngày thay cho incontinence pad, và với cụ bạn có thể chỉ nói 「your pad」 hoặc hỏi thẳng 「Would you like to use the toilet?」.
Bữa ăn: hỗ trợ và theo dõi
| Từ | Nghĩa | Câu ví dụ | Dịch |
|---|---|---|---|
| mealtime support | hỗ trợ ăn uống | Mealtime support means sitting at her level and letting her set the pace. | Hỗ trợ bữa ăn nghĩa là ngồi ngang tầm với bà và để bà tự chọn nhịp. |
| pureed food | đồ ăn xay nhuyễn | Mrs Hughes has pureed food and thickened fluids. | Bà Hughes ăn đồ xay nhuyễn và uống nước đã làm đặc. |
| dysphagia | khó nuốt | Dysphagia means he has trouble swallowing, so he has a special diet. | Dysphagia nghĩa là ông khó nuốt, nên ông có chế độ ăn riêng. |
| choking | nghẹn, thức ăn mắc cổ | If someone is choking, call for help straight away. | Nếu ai đó bị nghẹn, hãy gọi người giúp ngay. |
| hydration | uống đủ nước | Hydration matters in hot weather, so offer a drink at every visit. | Uống đủ nước quan trọng khi trời nóng, nên mời cụ uống ở mỗi lần ghé. |
| loss of appetite | chán ăn | His loss of appetite has lasted five days, so we've told his daughter. | Ông chán ăn đã năm ngày nên chúng tôi đã báo con gái ông. |
| thickener | chất làm đặc đồ uống | Stir one scoop of thickener into the tea. | Khuấy một muỗng chất làm đặc vào trà. |
Trong tiếng Anh, từ chỉ nghẹn có hai mức. Choking là khi thức ăn mắc cổ và cần xử lý khẩn, còn 「he coughed on his drink」 là sặc nhẹ. Cả hai đều cần báo, nhưng choking là tình huống bạn gọi người giúp ngay và, nếu cần, gọi cấp cứu như trong tình huống thứ ba ở dưới.
Moving and handling trong thực tế
| Từ | Nghĩa | Câu ví dụ | Dịch |
|---|---|---|---|
| transfer | chuyển người từ giường sang ghế hoặc xe lăn | She needs two people for a transfer from bed to chair. | Bà cần hai người để chuyển từ giường sang ghế. |
| wheelchair | xe lăn | Put the brakes on the wheelchair before the transfer. | Khóa phanh xe lăn trước khi chuyển người. |
| walking frame | khung tập đi | With his walking frame he can reach the dining room. | Với khung tập đi, ông tự đến phòng ăn được. |
| hoist | máy nâng người | Only use the hoist after you've been trained. | Chỉ dùng máy nâng sau khi bạn đã được tập huấn. |
| moving and handling | khóa nâng đỡ và di chuyển người (đào tạo bắt buộc) | You need moving and handling training before you use a hoist. | Bạn cần khóa moving and handling trước khi dùng máy nâng. |
| bed rail | thanh chắn giường | Bed rails need a risk assessment and the person's agreement. | Thanh chắn giường cần đánh giá rủi ro và sự đồng ý của người dùng. |
| pressure sore | loét tì đè | A red patch on the heel could become a pressure sore, so tell the nurse. | Một vùng đỏ ở gót chân có thể thành loét tì đè, nên hãy báo y tá. |
| fall | ngã | After a fall, we fill in an incident form. | Sau một cú ngã, chúng tôi điền phiếu báo sự cố. |
| rehab exercise | phục hồi chức năng | The physio sets her rehab exercises twice a day. | Kỹ thuật viên vật lý trị liệu đặt cho bà bài tập phục hồi hai lần mỗi ngày. |
Cụm moving and handling sẽ theo bạn suốt nghề: nó là lý do bạn không được tự nâng một người nặng hoặc dùng máy mà chưa học. Còn bed rail, ở nhiều nơi nó được xem là một biện pháp có rủi ro, nên cơ sở thường đánh giá và ghi lại trước khi dùng. Bạn không tự quyết điều này.
Memory và tâm trạng: sống cùng sa sút trí tuệ
| Từ | Nghĩa | Câu ví dụ | Dịch |
|---|---|---|---|
| dementia | sa sút trí tuệ | With dementia, I ask one question at a time. | Với người sa sút trí tuệ, mỗi lần tôi chỉ hỏi một câu. |
| memory loss | suy giảm trí nhớ | Her daughter says the memory loss is getting worse. | Con gái bà nói trí nhớ của bà ngày càng kém. |
| wandering | đi lang thang | Wandering is common in the late afternoon, so we keep the corridor clear. | Cụ hay đi lang thang vào cuối chiều, nên chúng tôi để hành lang thông thoáng. |
| agitated | kích động | Mr Patel gets agitated when he can't find his coat. | Ông Patel bồn chồn khi không tìm thấy áo khoác. |
| frail | già yếu | Mrs Hughes is very frail, so we help her every time she stands. | Bà Hughes rất yếu nên mỗi lần bà đứng dậy chúng tôi đều giúp. |
| independent | tự làm được | He's still independent with eating, but not with dressing. | Ông vẫn tự ăn được, nhưng chưa tự mặc đồ được. |
| activities of daily living | sinh hoạt hằng ngày | We record changes in her activities of daily living each month. | Mỗi tháng chúng tôi ghi lại thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày của bà. |
| recreational activity | hoạt động giải trí | Thursday's recreational activity is bingo and a singalong. | Hoạt động giải trí thứ Năm là bingo và hát chung. |
| hearing aid | máy trợ thính | Her hearing aid goes in its box every night. | Máy trợ thính của bà được cất vào hộp mỗi tối. |
| reassure | trấn an | When she cries, I hold her hand to reassure her. | Khi bà khóc, tôi nắm tay để trấn an bà. |
| assist | hỗ trợ, giúp một phần | I assist him until he's sitting in his armchair. | Tôi hỗ trợ ông cho đến khi ông ngồi vào ghế bành. |
Activities of daily living thường được viết tắt là ADL trên các biểu mẫu. Còn independent trong chăm sóc là giữ cho cụ làm được phần việc còn làm được, không phải để cụ tự xoay xở.
Năm khuôn câu cho cụ, đồng nghiệp và gia đình
1. Lời nhờ lịch sự: Could you, Would you like, Shall we
Với cụ, dùng Could you hoặc Would you like thay cho lệnh trực tiếp. Khi rủ làm cùng, dùng Shall we hoặc Let's. Thêm please và một chữ just ở đầu hành động cho câu nhẹ hơn.
- Could you lift your arm for me, please?
- Would you like to use the toilet?
- Shall we sit you up a little?
Lỗi hay gặp của người Việt là nói thẳng 「Give me your hand」, 「You must sit down」, hoặc 「Stand up」. Những câu đó đúng ngữ pháp nhưng nghe như ra lệnh. Một lỗi khác là thêm please vào lệnh mà vẫn giữ giọng lệnh, như 「Sit down, please」 nói cộc.
2. Báo trước điều bạn sắp làm: I'm just going to, I'll just
Người làm care thường nói trước khi chạm vào cụ. Hai mẫu thông dụng: I'm just going to cộng động từ, và I'll just cộng động từ. Chữ just làm câu nhẹ và cho cụ biết việc sắp tới nhỏ, không đáng lo.
- I'm just going to help you sit up.
- I'll just close the curtains.
- I'm just going to check your pad.
Lỗi hay gặp là bỏ be và nói 「I go to help you」 hoặc 「I help you now」, nghe như thói quen chứ không phải việc sắp xảy ra. Nên nhớ khuôn: I'm going to, rồi động từ nguyên mẫu.
3. Present perfect khi bàn giao: has eaten, has had
Khi báo cho ca sau hoặc trưởng ca, dùng present perfect cho việc đã xảy ra và còn liên quan đến lúc này: has eaten, has had a fall, hasn't drunk much. Dùng past simple khi có giờ cụ thể: fell at 7pm.
- Mrs Hughes hasn't eaten much today.
- Mr Patel has had a fall in the bathroom.
- He fell at seven and the nurse has seen him.
Tiếng Việt không đổi hình thức động từ theo thời gian, nên người học hay dùng past simple cho mọi thứ (「She ate little today」) hoặc bỏ tense hoàn toàn (「She eat little」). Hãy nhớ: việc hôm nay chưa kết thúc và còn liên quan thì dùng has hoặc have, còn việc có giờ cố định thì past simple.
4. Xưng hô: Mrs, Mr và hỏi cụ muốn được gọi thế nào
Tiếng Anh chỉ có you nên lịch sự nằm ở cách gọi tên và cách nói. Mặc định gọi Mr hoặc Mrs hoặc Ms cộng họ, rồi hỏi: 「What would you like me to call you?」. Nhiều cụ sẽ bảo bạn gọi bằng tên riêng, nhiều cụ vẫn giữ họ.
- Good morning, Mrs Hughes.
- What would you like me to call you?
- Mr Patel, would you like a cup of tea?
Lỗi đặc trưng của người Việt là dịch từ cách xưng hô tiếng Việt: gọi 「Grandma」, 「Grandpa」, 「Auntie」 vì quen gọi 「bà」, 「ông」, 「bác」. Những chữ đó thường không dùng cho người không phải bà của bạn. Ở Anh người ta còn hay nói 「love」 hay 「dear」; đó là thói quen của người địa phương, và bạn nên chờ cụ gọi bạn như vậy trước khi bắt chước, hoặc tránh.
5. Viết care notes: sự việc, không nhận xét
Care notes ghi sự việc, giờ giấc và lời cụ nói, ở thì quá khứ và ngôi thứ ba. Dùng declined thay cho refused khi cụ từ chối ăn hoặc làm gì, và dùng said hoặc stated khi ghi lời cụ.
- Mrs Hughes ate half of her lunch and declined dessert.
- Mr Patel said, 'I'm not hungry.'
- Red area on left heel. Senior carer informed at 14:10.
Lỗi hay gặp là viết nhận xét như 「Mrs Hughes was rude today」 hoặc 「He was uncooperative」. Những chữ đó mang đánh giá, và chúng có thể gây rắc rối khi ai đó đọc lại hồ sơ. Hãy viết điều bạn thấy và nghe, kèm giờ.
Ba tình huống: kèm cặp, báo một mối lo, gọi cấp cứu
Ba đoạn dưới là ba khoảnh khắc khác nhau: bạn đang học nghề, bạn thấy điều đáng lo, và bạn gọi cấp cứu. Nhân viên Nguyễn là người học. Đọc to từng đoạn, rồi che cột dịch và nói lại các câu của Nguyễn.
Ca kèm cặp: ông Hughes và cái hoist
| Vai | Tiếng Anh | Dịch |
|---|---|---|
| Trưởng ca (Beth) | Morning, Nguyen. Today you're shadowing me. Mr Hughes first. He's a two-person transfer, so wait for me before you move him. | Chào buổi sáng Nguyễn. Hôm nay em đi theo chị. Ông Hughes trước. Ông cần hai người để chuyển, nên chờ chị rồi mới di chuyển ông. |
| Nguyễn | Understood. Does he use the hoist? | Em hiểu rồi. Ông có dùng máy nâng không ạ? |
| Beth | Yes, with the blue sling. Check the straps are secure before we lift. | Có, với đai màu xanh. Kiểm tra dây đã chắc chưa trước khi mình nâng. |
| Nguyễn | Sorry, could you say that again? Which sling? | Xin lỗi chị, chị nhắc lại được không ạ? Đai nào ạ? |
| Beth | The blue one, in the cupboard behind the door. Then we'll do his personal care and change his pad. | Cái màu xanh, trong tủ sau cửa. Rồi mình làm personal care và thay miếng thấm cho ông. |
| Nguyễn | Should I talk to him while we do it? | Em có nên nói chuyện với ông trong lúc làm không ạ? |
| Beth | Always tell him what you're doing. Just say, 'I'm going to help you sit up now, Mr Hughes.' | Hãy luôn nói cho ông biết mình đang làm gì. Chỉ cần nói: tôi sắp đỡ ông ngồi dậy bây giờ, ông Hughes. |
Câu 「Sorry, could you say that again?」 là câu hỏi lại lịch sự bạn sẽ dùng hằng ngày. Hỏi lại về một chiếc đai hay một con số tốt hơn nhiều so với đoán. Ở hoist, đoán sai có thể làm ai đó bị thương.
Báo một mối lo: vết bầm trên tay bà Evans
| Vai | Tiếng Anh | Dịch |
|---|---|---|
| Nguyễn | Sorry to interrupt, Beth. Can I speak to you for a minute? It's about Mrs Evans. | Xin lỗi làm phiền chị Beth. Em nói chuyện với chị một phút được không ạ? Về bà Evans. |
| Beth | Of course. What's happened? | Dĩ nhiên. Có chuyện gì? |
| Nguyễn | When I helped her get dressed, I noticed a bruise on her upper arm. It wasn't there yesterday. | Khi em giúp bà mặc đồ, em thấy một vết bầm ở cánh tay trên. Hôm qua nó chưa có. |
| Beth | Did she say how she got it? | Bà có nói bà bị thế nào không? |
| Nguyễn | She said she didn't remember. I didn't ask her any more questions. | Bà nói bà không nhớ. Em không hỏi thêm gì nữa. |
| Beth | That was the right thing to do. Please write down exactly what you saw and what she said, with the time. I'll tell the manager. | Làm vậy là đúng. Em hãy ghi lại chính xác điều em thấy và điều bà nói, kèm giờ. Chị sẽ báo quản lý. |
| Nguyễn | Shall I take a photo? | Em có nên chụp ảnh không ạ? |
| Beth | No. The manager will decide what to do. Just write it in the notes. | Không. Quản lý sẽ quyết định làm gì. Em chỉ ghi vào care notes. |
Tình huống này gọi là raising a concern, và là một phần của safeguarding, tức bảo vệ người dễ bị tổn thương. Bạn không điều tra, không kết luận và không hỏi dồn cụ. Việc của bạn là nói điều bạn thấy cho đúng người và ghi lại chính xác.
Gọi cấp cứu sau một cú ngã
| Vai | Tiếng Anh | Dịch |
|---|---|---|
| Tổng đài cấp cứu | Ambulance service. Is the patient breathing? | Dịch vụ xe cứu thương đây. Bệnh nhân có đang thở không? |
| Nguyễn | Yes, she's breathing. My name is Nguyen. I'm a carer at Oak House care home. A resident has fallen in the corridor. | Có, bà đang thở. Tên tôi là Nguyễn. Tôi là người chăm sóc ở nhà dưỡng lão Oak House. Một cụ vừa ngã ở hành lang. |
| Tổng đài | Is she awake? | Bà có tỉnh không? |
| Nguyễn | Yes, she's awake and talking, but she says her hip hurts and she can't stand up. | Có, bà tỉnh và nói chuyện, nhưng bà nói bị đau hông và không đứng dậy được. |
| Tổng đài | How old is she? | Bà bao nhiêu tuổi? |
| Nguyễn | She's eighty-nine. Her name is Mrs Evans. | Bà 89 tuổi. Tên bà là bà Evans. |
| Tổng đài | Don't move her. Stay on the line and keep her warm. | Đừng di chuyển bà. Giữ máy và giữ ấm cho bà. |
| Nguyễn | OK. I've put a blanket over her. The nurse is on her way. | Vâng. Tôi đã đắp chăn cho bà. Y tá đang đến. |
Số gọi cấp cứu khác nhau theo nước: 999 ở Anh, 000 ở Úc, 911 ở Mỹ, và cách hỏi cũng khác đôi chút. Điều không đổi là bạn phải nói được ba việc: bạn là ai và ở đâu, chuyện gì đã xảy ra, và người đó đang tỉnh hay thở thế nào. Hãy tập nói to ba việc đó đến khi không cần nhìn giấy.
Học khi đã có ca làm
Bộ từ đi kèm có trong Falling Stars hoặc Pop It. Chơi đến khi bạn thấy từ là nói được nghĩa, rồi đọc to các câu ví dụ.
Tiếp theo là nghe. Chọn một bài trong podcast tiếng Anh, nghe từng đoạn ngắn, chép và đối chiếu với bản gốc. Việc chép cho bạn thấy chỗ tai bỏ sót, nhất là các dạng rút gọn như I'll, he's, hasn't mà người nói nuốt rất nhanh. Khi cần lộ trình có thầy, xem các khóa học, và dùng bài kiểm tra vốn từ để biết mình đang đứng ở đâu. Nếu cần một bài thi tổng quát, đề thi thử IELTS trên WELE là bài làm thử có tính giờ nếu bạn cần một mốc chung.
Ngoài WELE: BBC Learning English có bài nghe miễn phí với phụ đề, rất hợp để quen nhiều giọng khác nhau. Các khóa chăm sóc như Care Certificate ở Anh có giáo trình riêng, và đó là nguồn từ vựng ngành tốt nhất khi bạn đã ở đó. Hãy hỏi đơn vị tuyển dụng hoặc cơ sở đào tạo về mức tiếng Anh họ yêu cầu và giấy tờ họ chấp nhận, vì điều này thay đổi theo nước và theo thời gian.
Người làm care hay mệt sau ca, nên học ngắn dễ hơn học dài. Mười lăm phút đọc to một bảng trước khi đi làm thường dễ giữ hơn một buổi dài ngày nghỉ. Muốn nhìn sang nghề kề bên thì đọc tiếng Anh chuyên ngành điều dưỡng, hoặc toàn bộ tiếng Anh theo nghề cùng trang chăm sóc người cao tuổi.
Hỏi đáp cho người sắp đi làm
Cần trình độ tiếng Anh nào để làm care worker ở nước ngoài?
Phụ thuộc nước bạn đến, loại giấy tờ bạn dùng và đơn vị tuyển dụng. Nhiều nơi yêu cầu một mức tiếng Anh nhất định và quy định này đã thay đổi nhiều lần. Hãy xem trang chính thức của cơ quan nhập cư và hỏi trực tiếp đơn vị tuyển dụng.
Care worker, healthcare assistant và nurse khác nhau thế nào?
Care worker chăm sóc sinh hoạt hằng ngày: tắm, ăn, đi lại, thay đồ. Healthcare assistant làm việc ở bệnh viện hoặc phòng khám, phụ giúp y tá. Nurse là người có chứng chỉ hành nghề và làm các việc y tế như tiêm hay truyền dịch. Về nghề điều dưỡng, có một bài riêng: tiếng Anh chuyên ngành điều dưỡng.
Nên gọi cụ bằng chữ nào trong tiếng Anh?
Gọi Mr, Mrs hoặc Ms cộng họ, rồi hỏi cụ muốn được gọi thế nào. Đừng dịch từ tiếng Việt thành Grandma hay Auntie. Nếu cụ muốn bạn gọi bằng tên riêng, hãy gọi như vậy.
Cụ nói giọng khó nghe, mình hỏi lại thế nào?
Nói 「Sorry, could you say that again?」 hoặc 「Sorry, I didn't catch that」. Hỏi lại lịch sự là bình thường, và tốt hơn nhiều so với đoán. Với cụ nói nhỏ hay nói nhanh, hãy ngồi gần hơn thay vì nói to hơn.
Tiếng Anh Anh, Úc và Mỹ khác nhau nhiều không?
Cấu trúc câu giống nhau. Khác nhau chủ yếu ở một số từ như đã nêu trong bảng đầu bài. Hãy học theo nơi bạn sẽ làm, và nghe đồng nghiệp dùng từ nào thì dùng từ đó.
Có cần học thuật ngữ y khoa không?
Bạn cần một số, như dysphagia, pressure sore, hoist. Đa phần các từ y khoa chuyên sâu thuộc về nurse và bác sĩ. Bạn chỉ cần hiểu đủ để mô tả điều bạn thấy cho đúng người.
Một bước nhỏ để bắt đầu
Chọn một câu trong phần grammar và dùng nó hôm nay, với bất kỳ ai: 「I'm just going to...」 hoặc 「Could you...?」. Nói một lần bằng tiếng Anh với một người quen, bạn sẽ nghe thấy mình tự nhiên hơn nhiều so với khi chỉ đọc. Rồi chơi một lượt Falling Stars để xem từ nào còn thiếu.
