Quá khứ của look: looked, cụm kt cuối, và bộ ba look, luck, lock
Trên trang này
Bạn nghe một đoạn ai đó kể về buổi tối hôm trước, chép lại thành "I look at the report last night", rồi transcript ghi "I looked at the report last night". Câu chỉ lệch một âm, và cái âm đó đã trôi sang chữ at nên bạn không nghe thấy nó nằm ở chỗ bạn đang chờ. Trả lời gọn trước đã: look là động từ có quy tắc, quá khứ đơn là looked, và quá khứ phân từ cũng là looked. Đuôi -ed ở đây đọc thành /t/, và cả từ vẫn chỉ có một âm tiết.
Chỗ khó của look nằm ở hai tầng. Tầng âm thanh: looked kết thúc bằng cụm /kt/, lưỡi phải rời vòm mềm rồi chạm lợi ngay, và trong lời nói nhanh phần bật của /k/ bị bỏ luôn. Đứng trước một phụ âm thì cái /t/ đó biến mất hẳn, và looked với look giống hệt nhau. Tầng nghĩa: look có hai vai rất khác nhau, một là nhìn có chủ ý và luôn cần một giới từ đi kèm, hai là động từ nối mô tả vẻ ngoài, và tiếng Việt gộp cả nhìn, trông, xem, có vẻ vào những chữ rất gần nhau.
Bài này đi hết chuỗi đó: bảng dạng của look, quy tắc ba cách đọc đuôi -ed và lý do look rơi vào nhóm /t/, looked đứng ở đâu trong câu, look khác see với watch chỗ nào, bộ ba look, luck, lock mà tai người Việt hay trộn, các cụm hay gặp, và phần quan trọng nhất với người luyện nghe là cụm /kt/ cuối vang lên thế nào ở tốc độ nói bình thường.
- Bảng dạng của look, và vì sao đuôi ed đọc thành /t/
- Looked đứng ở đâu trong câu, và look khác see với watch chỗ nào
- Nghe looked trong câu nói thật
- Look for, look after, look into và mười cụm nữa
- Lỗi người Việt hay mắc với look
- Bài tập nhanh
- Câu hỏi thường gặp
Bảng dạng của look, và vì sao đuôi ed đọc thành /t/
Năm dạng, gọn trong một bảng. Cột phiên âm ghi theo giọng Mỹ, và ở động từ này giọng Anh không khác gì đáng kể.
| Dạng | Từ | Phiên âm | Ví dụ ngắn |
|---|---|---|---|
| Nguyên thể (V1) | look | /lʊk/ | I look at the map first. |
| Ngôi thứ ba số ít | looks | /lʊks/ | She looks tired today. |
| Quá khứ đơn (V2) | looked | /lʊkt/ | I looked everywhere for it. |
| Quá khứ phân từ (V3) | looked | /lʊkt/ | We have looked at it twice. |
| Hiện tại phân từ | looking | /ˈlʊkɪŋ/ | He is looking for a flat. |
Nói thẳng cho gọn: look là động từ có quy tắc. Không đổi nguyên âm, không có dạng V3 riêng, không mượn dạng của động từ nào khác. Bạn thêm -ed và xong. Nếu bạn tới trang này vì nghi ngờ look là động từ bất quy tắc thì câu trả lời là không, và phần còn lại của bài nói về chỗ khó thật sự của nó.
Chỗ đáng học nằm ở cách đọc cái đuôi. Đuôi -ed có ba cách đọc, và bạn chọn theo âm cuối của động từ gốc chứ không theo mặt chữ. Sau /t/ hoặc /d/ thì đuôi thành một âm tiết riêng /ɪd/, kiểu wanted và visited. Sau một phụ âm hữu thanh hoặc một nguyên âm thì đuôi đọc /d/, kiểu lived và played. Sau một phụ âm vô thanh như /k/, /p/, /s/, /f/ thì đuôi đọc /t/, và look nằm ở nhóm này.
Hệ quả quan trọng nhất: looked vẫn chỉ có một âm tiết, đúng bằng look cộng một tiếng /t/ dính vào cuối. Cả từ kết thúc bằng cụm hai phụ âm /kt/, mà cụm hai phụ âm ở cuối từ là thứ tiếng Việt gần như không có, nên tai bạn không có sẵn mẫu để khớp. Đây là điều cần nhớ trước khi sang phần nghe, vì nó giải thích gần hết những lần bạn chép trượt.
Vài động từ cùng nhóm đáng đọc liền nhau vì chúng chia sẻ đúng cái cụm phụ âm đó. Quá khứ của cook là bản sao gần nhất, cooked có cùng nguyên âm /ʊ/ và cùng cụm /kt/, chỉ khác phụ âm đầu. Quá khứ của work cũng ra /kt/ nhưng nguyên âm có màu r nên cả từ nặng hơn và cụm cuối càng khó bắt. Quá khứ của ask là ca cực đoan của cùng quy tắc, asked kết thúc bằng ba phụ âm liền nhau. Còn quá khứ của want thì đứng ở phía ngược lại, wanted thêm hẳn một âm tiết, và đặt cạnh looked sẽ thấy rõ vì sao hai từ cùng có đuôi -ed mà nghe khác nhau đến vậy. Nếu bạn muốn xếp toàn bộ hệ thống thì và động từ vào đúng vị trí, bài ngữ pháp tiếng Anh làm việc đó.
Looked đứng ở đâu trong câu, và look khác see với watch chỗ nào
looked vừa là quá khứ đơn vừa là quá khứ phân từ, nên chỗ khó của look không phải chọn dạng mà là chọn đúng vai: look nhìn thì luôn cần một giới từ, còn look mô tả vẻ ngoài thì đi thẳng với tính từ. Hai vai này dùng chung một mặt chữ và người học hay trộn chúng vào nhau.
| Câu | Đúng hay sai | Vì sao |
|---|---|---|
| I looked at the screen for a minute. | Đúng | look nghĩa nhìn cần giới từ at |
| I looked the screen for a minute. | Sai | Thiếu at, look không nhận tân ngữ trực tiếp ở nghĩa này |
| She looked tired that morning. | Đúng | look là động từ nối, sau nó là tính từ |
| She looked tiredly that morning. | Sai | Sau động từ nối dùng tính từ, không dùng trạng từ |
| Did you looked at the report? | Sai | Sau did là nguyên thể look |
| We have look at three options. | Sai | Sau have phải là phân từ looked |
Phần thật sự gây rối là chỗ tiếng Việt gộp nhìn, trông, xem, có vẻ vào một vùng nghĩa rất gần nhau, còn tiếng Anh thì tách thành mấy động từ đi mấy đường ngữ pháp khác nhau. Bảng dưới xếp chúng cạnh nhau ở dạng quá khứ.
| Câu | Nghĩa thật |
|---|---|
| I looked at the photo. | Tôi chủ động đưa mắt nhìn tấm ảnh |
| I saw the photo. | Tôi trông thấy tấm ảnh, không nhất thiết có chủ ý |
| I watched the video. | Tôi xem, có thời lượng, theo dõi một thứ đang chuyển động |
| She looked at me. | Cô ấy nhìn tôi |
| She looked tired. | Trông cô ấy mệt, đây là nhận xét về vẻ ngoài |
| She looked like her mother. | Trông cô ấy giống mẹ, look like đi với danh từ |
Trục phân biệt ba dòng đầu rất gọn. look at là hướng mắt về phía gì đó, nhấn vào hành động chủ ý. see là kết quả, hình ảnh đã lọt vào mắt bạn. watch là theo dõi một thứ có diễn biến, và luôn có yếu tố thời gian. Câu "I looked at the match" nghe như bạn liếc lên màn hình một cái, còn "I watched the match" mới là bạn xem trận đấu.
Ba dòng cuối là chuyện khác. Ở đây look không hướng mắt đi đâu cả, nó chỉ mô tả cái mà người khác nhìn thấy. Sau nó là tính từ, hoặc là like cùng một danh từ, hoặc là as if cùng cả một mệnh đề: "It looked as if the meeting would run over". Ba cấu trúc này rất hay bị trộn, và cách tách chúng là nhìn vào thứ đứng ngay sau look.
Còn khi nào chọn looked thay vì have looked? Vẫn là quy tắc chung của thì. Có mốc thời gian đã đóng thì dùng quá khứ đơn: "I looked at it last night". Nói về chuyện còn liên quan tới hiện tại thì dùng hoàn thành: "I have looked at it already", nghĩa là việc đó xong rồi và bạn không cần nhắc lại nữa.
Nghe looked trong câu nói thật
Đây là phần quyết định bạn có chép đúng looked hay không. Vấn đề rất gọn: cả cái thì nằm trong một âm /t/ dính vào sau một âm /k/, và cụm hai phụ âm ở cuối từ là thứ tiếng Anh nói nhanh xử lý bằng cách bỏ bớt.
Cụm /kt/ không bao giờ được bật đủ hai lần. Lưỡi chạm vòm mềm cho /k/, rồi phải nhảy lên lợi cho /t/. Người bản xứ bỏ luôn phần bật hơi của /k/, và cái bạn nghe được là một khoảng lặng cực ngắn rồi tới âm sau.
Trước phụ âm, âm /t/ tan hẳn. "looked good" ra thành "look-good", "looked back" ra thành "look-back", "looked like" ra thành "look-laik", "looked really tired" ra thành "look-rili taiərd". Ở những câu này looked và look giống hệt nhau, và manh mối duy nhất còn lại nằm ở trạng ngữ thời gian đâu đó trong câu.
Trước nguyên âm, âm /t/ nối sang từ sau và thành một cú chạm lưỡi. "looked at" ra thành "look-tət", đôi khi gọn tới mức nghe như "lookdat". "looked into" ra thành "look-tintu". "looked around" ra thành "look-tə-raund". Người học tách chữ theo mặt chữ thì thấy chữ at bỗng có thêm một phụ âm lạ ở đầu.
look, luck và lock chỉ khác nhau ở nguyên âm. /ʊ/ trong look ngắn và tròn môi, /ʌ/ trong luck ở giữa khoang miệng, /ɑː/ trong lock mở và thấp. Cả ba đều kết thúc bằng /k/, và cả ba đều nhận đuôi /t/ khi chia quá khứ. "He looked out" và "He lucked out" nghe rất gần nhau mà nghĩa thì khác hẳn: một câu là nhìn ra ngoài, câu kia là gặp may.
have và has trước looked co lại thành một tiếng phụ âm. "We have looked into it" trong lời nói thật là "We've looked into it", và phần 've chỉ còn một tiếng /v/ dính vào chủ ngữ. Nghe hụt phần đó thì câu tụt từ hoàn thành xuống quá khứ đơn mà vẫn hợp lý với tai bạn.
look mở đầu câu thường không mang nghĩa nhìn. "Look, I already told you" dùng look như một từ để gọi sự chú ý, và ở vai này nó không bao giờ chia thì. Người học đang chờ một cấu trúc nhìn ngó sẽ mất mấy giây để hiểu ra rằng câu chưa bắt đầu.
Bảng sau xếp cạnh nhau ba thứ: câu gốc, âm vang ra khi người bản xứ nói ở tốc độ bình thường, và cách người học hay chép trượt. Cột giữa dựng lại âm khi nói nhanh, chứ không dùng ký hiệu từ điển.
| Câu thật | Nghe ra như | Người học hay chép thành |
|---|---|---|
| I looked at the report last night. | ai look-tət thə riport lɑst nait | I look at the report last night. |
| She looked really tired. | shi look-rili taiərd | She look really tired. |
| It looked like rain all morning. | it look-laik rein ol morning | It look like rain all morning. |
| We've looked into it already. | wiv look-tintuit olredi | We looked into it already. |
| He looked out and saw nothing. | hi look-taut ən so nathing | He lucked out and saw nothing. |
| Look, I already looked everywhere. | look, ai olredi look-tevriwer | Look, I already look everywhere. |
Cột thứ ba chia ra ba loại lỗi. Dòng hai, ba và sáu là lỗi phụ âm cuối bị xóa trước phụ âm, và cái mất đi chính là cả cái thì. Dòng bốn là lỗi từ chức năng, phần 've không trọng âm bị bỏ qua nên câu tụt thì. Dòng năm là lỗi nguyên âm, và nó đổi hẳn nghĩa của câu chứ không chỉ đổi thì. Dòng một thì đáng chú ý theo hướng ngược lại: âm /t/ vẫn còn nguyên nhưng nó đã trôi sang chữ at, nên người học nghe thấy nó ở sai chỗ và bỏ luôn.
Khi bạn ngồi nghe chép chính tả trên WELE, chuỗi này thôi nằm trên lý thuyết. Bạn nghe một câu, chép lại nguyên trạng, rồi phần chấm soi đúng vào từ lệch. Khi từ bị gạch là looked mà bạn chép look, thông tin bạn nhận được không phải lời nhắc rằng phải thêm -ed. Nó hẹp hơn nhiều: tai bạn không giữ được phụ âm thứ hai của một cụm hai phụ âm ở cuối từ, và đó là chỗ cần nghe lại.
Sửa được một lần ở look thì cả nhóm đuôi /t/ được lợi theo, vì worked, cooked, asked, stopped, watched đều mất đuôi theo đúng cơ chế đó. Đọc xong quy tắc ba cách đọc ở đầu bài, mười phút sau bạn vẫn nhớ nó, nhưng tai bạn chưa thay đổi gì. Nếu muốn hiểu vì sao cụm phụ âm cuối lại bị cắt bớt chứ không phải bạn nghe kém, bài connected speech giải thích cơ chế nuốt âm và nối âm cho cả câu. Mở thư viện podcast nếu muốn áp ngay vào câu thật, transcript đi kèm từng bài cho bước đối chiếu.
Look for, look after, look into và mười cụm nữa
look là một trong những động từ đẻ ra nhiều cụm nhất trong tiếng Anh hàng ngày, và điều đáng nói là các cụm này gần như không đoán được nghĩa từ giới từ. look for, look after và look into đều bắt đầu giống nhau mà nghĩa thì chẳng liên quan gì tới nhau. Mười ba dòng dưới viết ở dạng quá khứ để bạn quen mặt looked luôn.
| Cụm | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| look at | Nhìn, xem xét | I looked at the numbers again this morning. |
| look for | Tìm kiếm | She looked for her passport for almost an hour. |
| look after | Trông nom, chăm sóc | He looked after his niece all summer. |
| look into | Tìm hiểu, điều tra | The team looked into the complaint last week. |
| look up | Tra cứu | I looked up the word on the way home. |
| look up to | Ngưỡng mộ, coi là tấm gương | She always looked up to her older sister. |
| look down on | Coi thường | They looked down on anyone without a degree. |
| look out for | Để ý đề phòng, hoặc trông chừng giúp | He looked out for scooters before crossing. |
| look forward to | Mong chờ | We looked forward to that trip for months. |
| look through | Xem lướt từ đầu tới cuối | She looked through the whole file in five minutes. |
| look over | Xem lại, kiểm tra nhanh | He looked over the contract before signing it. |
| look back on | Nhìn lại chuyện đã qua | She looked back on that year with some regret. |
| look like | Trông giống, có vẻ như | The building looked like an old warehouse. |
Ba dòng đáng để ý nhất là look for, look after và look into, vì chúng bị dùng lẫn nhiều hơn cả. look for là tìm một thứ đang thất lạc. look after là chăm sóc một người hoặc một con vật. look into là tìm hiểu một vấn đề. Câu "I will look after it" và "I will look into it" nghe gần nhau nhưng một câu hứa chăm sóc còn câu kia hứa điều tra.
Dòng look forward to có một cái bẫy ngữ pháp riêng. Chữ to ở đây là giới từ chứ không phải dấu hiệu của động từ nguyên thể, nên sau nó là danh từ hoặc V-ing. "We looked forward to seeing them" đúng, "We looked forward to see them" sai. Đây là một trong những lỗi hay gặp nhất trong email công việc.
Lỗi người Việt hay mắc với look
Đọc looked thành hai âm tiết. Đuôi -ed chỉ tách ra thành âm tiết riêng sau /t/ hoặc /d/, kiểu wanted và needed. look kết thúc bằng /k/ nên looked chỉ là một âm tiết với cụm /kt/ ở cuối. Đọc thành /ˈlʊkɪd/ làm tai bạn chờ một âm tiết không bao giờ tới khi nghe người bản xứ nói.
Quên hẳn đuôi -ed vì không nghe thấy nó. Đây là lỗi phổ biến nhất của cả trang. Bạn chép đúng từng chữ mình nghe được, và trong câu đó cái /t/ đã bị xóa trước một phụ âm. Cách sửa không phải cố nghe kỹ hơn mà là bắt lấy mốc thời gian trong câu: có last night, yesterday, that morning thì động từ phải ở quá khứ dù tai bạn không bắt được đuôi.
Did you looked. Sau did là nguyên thể, lý do là did đã mang sẵn nghĩa quá khứ. Câu đúng là "Did you look at the report?". Lỗi này hay xuất hiện đúng lúc bạn vừa tự nhắc mình phải nhớ thêm đuôi -ed.
look thiếu giới từ, hoặc dùng thay cho see và watch. "He looked me" thiếu at. "I looked a film last night" là câu người Việt hay viết, và tiếng Anh cần "I watched a film". Nhớ trục phân biệt: look at là hướng mắt, see là trông thấy, watch là theo dõi có thời lượng.
Dùng trạng từ sau look khi nó là động từ nối. "She looked happily" sai, câu đúng là "She looked happy". Ở vai mô tả vẻ ngoài, look đi với tính từ giống như seem và feel. Chỉ khi look mang nghĩa nhìn thì mới có trạng từ đi kèm, và lúc đó trạng từ mô tả cách nhìn: "He looked at her carefully".
look forward to cùng động từ nguyên thể. "I looked forward to hear from you" sai. Chữ to trong cụm này là giới từ, nên phải là "I looked forward to hearing from you". Cùng kiểu bẫy còn có be used to và get used to.
Bài tập nhanh
Tám câu, điền look, looks, looked hoặc looking. Chú ý cả thì lẫn cấu trúc đi sau. Làm cho hết đã, đáp án phía dưới xem sau.
- I ______ at the report last night and found two errors.
- She ______ really tired when she came in this morning.
- Did you ______ into the complaint yet?
- We have ______ everywhere for that folder.
- He is ______ for a flat closer to the office.
- It ______ like rain, so take an umbrella with you now.
- They ______ after their neighbour's cat for two weeks last summer.
- She ______ forward to hearing from them all through April.
Đáp án: 1. looked. 2. looked. 3. look. 4. looked. 5. looking. 6. looks. 7. looked. 8. looked.
Câu 3 và câu 6 là hai câu đáng dừng lại. Câu 3 có did đứng trước nên động từ về nguyên thể, và rất nhiều người điền looked vì chữ yet ở cuối làm câu nghe như đang nói về chuyện đã qua. Câu 6 thì cả câu nằm ở hiện tại nhờ mệnh đề "take an umbrella with you now", nên đáp án là looks chứ không phải looked, dù look like là cấu trúc bạn vừa gặp ở dạng quá khứ mấy dòng trước. Nếu bạn trượt hai câu này thì bảng đúng sai ở trên đáng đọc lại một lượt.
Câu hỏi thường gặp
Quá khứ của look là gì?
Quá khứ đơn và quá khứ phân từ của look đều là looked, đọc /lʊkt/ với một âm tiết. look là động từ có quy tắc, nó không có dạng bất quy tắc nào.
Looked đọc là /lʊkt/ hay /ˈlʊkɪd/?
Đọc /lʊkt/, một âm tiết. Đuôi -ed chỉ thành âm tiết riêng sau /t/ hoặc /d/, ví dụ wanted và needed. look kết thúc bằng /k/ vô thanh nên đuôi đọc thành /t/ và dính luôn vào.
Look, see và watch khác nhau thế nào?
look at là chủ động hướng mắt về phía gì đó. see là trông thấy, thường không có chủ ý. watch là theo dõi một thứ đang diễn ra và luôn có yếu tố thời gian. "I looked at the screen", "I saw an error", "I watched the whole session".
Sau look forward to dùng gì?
Dùng danh từ hoặc V-ing, vì chữ to ở đây là giới từ chứ không phải dấu hiệu của động từ nguyên thể. "We looked forward to the trip" và "We looked forward to seeing them" đều đúng, còn "to see them" thì sai.
Look và luck nghe khác nhau ở đâu?
Chỉ khác ở nguyên âm. look có /ʊ/ ngắn và tròn môi, luck có /ʌ/ ở giữa khoang miệng và không tròn môi. Cả hai cùng kết thúc bằng /k/ và cùng nhận đuôi /t/ ở quá khứ, nên looked và lucked chỉ cách nhau đúng một nguyên âm.
Vì sao nghe looked lại chép thành look?
Vì âm /t/ cuối tan hẳn khi từ sau bắt đầu bằng phụ âm, và trôi sang từ sau khi từ đó bắt đầu bằng nguyên âm. Cả hai trường hợp đều làm bạn không nghe thấy đuôi nằm ở chỗ bạn đang chờ. Cách sửa là chép lại rồi đối chiếu trên câu thật, nhiều lần. Vài tuần luyện sau đó sẽ dễ đánh giá hơn nếu bạn có mốc từ bài kiểm tra trình độ nghe.
Quy tắc chia của look bạn đọc xong trong hai mươi giây, và đó là phần dễ nhất của trang này. Phần còn lại, chuyện cụm /kt/ bị cắt bớt trước phụ âm và trôi sang từ sau trước nguyên âm, chỉ thật sự vào tai khi bạn nghe hụt rồi nhìn thấy chỗ mình chép sai. Chọn một đoạn hội thoại ngắn có looked at hoặc looked for và thử nghe chép chính tả một lượt, rồi quay lại bảng ở đầu bài xem còn thấy nó khô khan nữa không.