Quá khứ của drive: drove, driven, và bộ ba cùng khuôn với ride, write
Trên trang này
Bạn đang nghe chép chính tả một đoạn kể chuyện cuối tuần. Người nói buông ra "I drove there and back in one day", bạn chép thành "I drive there and back in one day". Cả câu chỉ sai đúng một nguyên âm, và cả câu chuyển từ chuyện đã xảy ra sang chuyện vẫn làm hàng ngày. Trả lời phần ngữ pháp trước: quá khứ đơn của drive là drove, còn quá khứ phân từ là driven. Ngôi thứ ba số ít là drives, dạng V-ing là driving.
Phần khó của drive nằm ở hai chỗ. Thứ nhất, đây là loại động từ có ba dạng khác nhau hẳn, và dạng thứ ba lại kéo nguyên âm về ngắn: driven không vần với drive, nó vần với given. Rất nhiều người học đọc nó thành "drai-vờn" suốt nhiều năm mà không ai sửa. Thứ hai, trong lời nói thật, driven và driving chỉ còn cách nhau đúng một phụ âm cuối, vì đuôi -ing hay rút thành -in và chữ e trong driven thì gần như biến mất.
Bài này đi hết chuỗi đó: bảng dạng của drive và bộ ba ride, write, drive mà nó nằm trong, khi nào drove khi nào driven, chỗ khác nhau giữa drive và ride mà người Việt gần như luôn chọn sai, các cụm bạn sẽ gặp dày nhất, và phần dài nhất dành cho chuyện hai dạng này vang lên thế nào ở tốc độ nói bình thường.
- Bảng dạng của drive, và bộ ba ride, write, drive
- Drove đứng một mình, driven thì cần người đỡ
- Nghe drove và driven trong câu nói thật
- Cụm động từ với drove và driven
- Lỗi người Việt hay mắc với drive
- Bài tập nhanh
- Câu hỏi thường gặp
Bảng dạng của drive, và bộ ba ride, write, drive
Năm dạng, gọn trong một bảng. Cột phiên âm ghi theo giọng Mỹ, và dòng quan trọng nhất là dòng thứ tư.
| Dạng | Từ | Phiên âm | Ví dụ ngắn |
|---|---|---|---|
| Nguyên thể (V1) | drive | /draɪv/ | I drive to work. |
| Ngôi thứ ba số ít | drives | /draɪvz/ | She drives fast. |
| Quá khứ đơn (V2) | drove | /droʊv/ | I drove home late. |
| Quá khứ phân từ (V3) | driven | /ˈdrɪvən/ | He has driven before. |
| Hiện tại phân từ | driving | /ˈdraɪvɪŋ/ | We are driving now. |
drive nằm trong một lớp động từ mạnh có từ tiếng Anh cổ và đến nay vẫn còn nguyên đội hình: drive với drove và driven, ride với rode và ridden, write với wrote và written, rise với rose và risen, strive với strove và striven. Khuôn của cả lớp giống hệt nhau. Dạng nguyên thể mang nguyên âm đôi /aɪ/. Dạng quá khứ đơn đổi sang /oʊ/. Dạng phân từ thì quay về một nguyên âm ngắn /ɪ/ rồi gắn thêm đuôi -en.
Bước thứ ba mới là bước người học hay bỏ sót. Nguyên âm trong driven, ridden, written đều là nguyên âm ngắn, không phải nguyên âm đôi. driven vần với given. ridden vần với hidden. written vần với kitten. Nếu bạn đang đọc chúng thành "drai-vờn", "rai-đờn", "rai-tờn" thì bạn vừa phát âm sai vừa nghe hụt, vì tai bạn đang chờ một âm không bao giờ tới.
Mặt chữ cũng đi theo đúng logic đó. ride và write phải gấp đôi phụ âm thành ridden và written để giữ cho nguyên âm ngắn lại, đúng theo quy tắc chính tả tiếng Anh. drive thì không cần, vì chữ v gần như không bao giờ được viết đôi trong tiếng Anh. Vậy nên driven chỉ có một chữ v, và bạn không phải nhớ nó như một ngoại lệ, nó là hệ quả của một quy tắc chính tả khác.
Ba động từ bên cạnh đáng đọc cùng lúc vì mỗi cái gài bẫy một kiểu. Quá khứ của ride đi đúng khuôn này với rode và ridden, và nó còn là từ mà người Việt hay dùng nhầm chỗ của drive. Quá khứ của rise cho ra rose và risen, cùng khuôn nhưng không có tân ngữ, nên nó lại bị lẫn với raise. Quá khứ của break nằm ở lớp bên cạnh với broke và broken, nơi đuôi -en giống hệt mà nguyên âm thì đi hướng khác. Nếu bạn đang xếp lại toàn bộ hệ thống thì bài ngữ pháp tiếng Anh đặt các thì và động từ vào đúng chỗ của chúng.
Drove đứng một mình, driven thì cần người đỡ
Nguyên tắc gọn nhất: drove đứng một mình và tự làm động từ chính của câu, còn driven không bao giờ đứng một mình, nó luôn cần have, has, had hoặc be ở phía trước. Với riêng drive, dạng bị động be driven còn xuất hiện dày hơn cả dạng hoàn thành have driven, nên đừng chỉ nhớ một vế.
| Câu | Đúng hay sai | Vì sao |
|---|---|---|
| I drove home late last night. | Đúng | Quá khứ đơn, có mốc last night |
| I have drove home late. | Sai | Sau have phải là phân từ driven |
| She has driven that route before. | Đúng | driven sau has, làm phân từ |
| Did you drove to the airport? | Sai | Sau did động từ về nguyên thể drive |
| The car was driven by his brother. | Đúng | Bị động, chủ ngữ là chiếc xe |
| He is very driven. | Đúng | driven ở đây là tính từ, nghĩa là rất có động lực |
Dòng cuối bảng mở ra một chuyện riêng của drive. driven đã tách ra thành một tính từ độc lập, nghĩa là có động lực mạnh, làm việc tới cùng. "She is a driven person" là lời khen trong môi trường công việc, và nó không liên quan gì tới xe cộ. Đây là chỗ duy nhất driven đứng sau be mà không phải câu bị động.
Phần thật sự gây rối với drive không phải chuyện thì, mà là chuyện chọn giữa drive và ride. Tiếng Việt dùng chữ lái cho gần như mọi phương tiện, tiếng Anh thì tách theo tư thế của bạn trên phương tiện đó. Sáu dòng dưới làm rõ khoảng cách.
| Câu | Nghĩa thật |
|---|---|
| I drove to Hue. | Tôi tự cầm vô lăng đi Huế |
| I was driven to Hue. | Có người chở tôi đi Huế |
| I drove her to the airport. | Tôi chở cô ấy ra sân bay bằng ô tô |
| I rode a motorbike to work. | Tôi đi xe máy tới chỗ làm |
| The results drove the decision. | Kết quả là thứ dẫn tới quyết định đó |
| He is a driven person. | Anh ấy là người rất có động lực |
Quy tắc phân biệt rất ngắn: nếu bạn ngồi bên trong và cầm vô lăng thì dùng drive, nếu bạn ngồi lên trên thì dùng ride. Ô tô, xe tải, xe buýt thì drive. Xe máy, xe đạp, ngựa thì ride. Đây là lỗi gần như mọi người Việt đều mắc ít nhất một lần, vì "lái xe máy" trong tiếng Việt nghe hoàn toàn tự nhiên, còn "drive a motorbike" thì người bản xứ nghe là biết ngay bạn không phải người nói tiếng Anh.
Có một ngoại lệ đáng nhớ: khi bạn là hành khách trên ô tô, bạn cũng dùng ride. "I rode in the back" nghĩa là tôi ngồi ghế sau. Nói cách khác, drive chỉ dành cho người cầm vô lăng, còn tất cả những người còn lại trong xe đều ride.
Nghe drove và driven trong câu nói thật
Đây là phần bạn không tìm thấy trong bảng chia động từ, và cũng là phần quyết định bạn có chép đúng câu hay không. drive là bộ ba mà cả ba dạng đều ngắn, đều bắt đầu bằng cùng một cụm phụ âm, và khác nhau ở đúng những chỗ dễ mất nhất.
drove với drive chỉ khác nhau ở hướng nguyên âm. drive là /draɪv/, trượt từ a sang i, âm đi lên phía trước. drove là /droʊv/, trượt từ o sang u, môi tròn dần lại. Người học hay đọc cả hai về một âm trung gian, và khi mình đã nhập hai âm đó làm một thì tai cũng nhập theo.
driven không vần với drive, nó vần với given. Đây là chi tiết đáng ghi ra giấy. /ˈdrɪvən/, nguyên âm ngắn, hai âm tiết rất gọn. Nếu trong đầu bạn đang lưu driven dưới dạng "drai-vờn" thì mọi lần người ta nói /ˈdrɪvən/, tai bạn sẽ trượt qua và bạn sẽ gán nó cho một từ khác.
Chữ e trong driven gần như biến mất, chữ n tự thành một âm tiết. Dạng thật bạn nghe được là /ˈdrɪvn̩/, tức là "drivn", hai âm tiết mà âm tiết thứ hai chỉ là một tiếng n kéo dài trong mũi. Chờ nghe "dri-vần" rõ ràng là chờ một thứ không tồn tại trong lời nói bình thường.
driven và driving chỉ cách nhau đúng một phụ âm cuối. Trong lời nói thoải mái, đuôi -ing thường rút thành -in. Vậy là "he's driven" ra "hiz-drivn" còn "he's driving" ra "hiz-drivin". Hai khối gần như trùng nhau, và cái tách chúng lại là phần cuối cùng của từ, tức là phần yếu nhất.
Chữ v cuối của drove nối sang nguyên âm và mờ đi trước phụ âm. "drove out" ra thành một khối "drou-vout". "drove off" ra "drou-vof", nghe như một từ ba âm tiết. Còn "drove back" thì chữ v gần như tan hẳn, chỉ còn "drou-back".
drove her và drove him rụng chữ h. "I drove her home" ra thành "ai drov-ər houm", nghe gần như "I drove a home" hoặc thậm chí "I drover home". Đây là lý do rất nhiều người chép thiếu chữ her ở đúng chỗ này, và câu mất luôn người được chở.
Bảng dưới là kiểu câu bạn sẽ gặp khi nghe, kèm cách chúng vang ra và cách người học hay chép nhầm. Cột giữa chép theo những gì tai nghe thấy, không phải theo từ điển.
| Câu thật | Nghe ra như | Người học hay chép thành |
|---|---|---|
| I drove there and back in one day. | ai drouv ther ən bak in wan dei | I drive there and back in one day. |
| She has driven that route before. | shiz drivn that ruːt bifor | She is driving that route before. |
| I drove her to the airport. | ai drov-ər tə thi erport | I drove a to the airport. |
| He is very driven about his work. | hiz veri drivn əbaut iz wɜːrk | He is very driving about his work. |
| The van was driven by his brother. | the van wəz drivn bai iz brathə | The van was driving by his brother. |
| They drove off without saying anything. | thei drou-vof widaut seiin eniting | They drove of without saying anything. |
Cột thứ ba cho thấy các lỗi rơi vào bốn nhóm. drive thay drove là lỗi nguyên âm đôi, hai chuyển động khác hướng bị nhập làm một. driving thay driven là lỗi âm cuối, xảy ra sau khi đuôi -ing đã rút và hai từ chỉ còn khác nhau ở phụ âm cuối cùng. "drove a" thay "drove her" là lỗi h-dropping. Còn "drove of" thay "drove off" là lỗi cắt từ: chữ v của drove đã chạy sang chữ off, nên tai nghe thấy đúng mọi âm nhưng chia lại thành hai từ khác.
Chuỗi đó hiện ra rất rõ trong một buổi nghe chép chính tả trên WELE. Bạn nghe từng câu, chép đúng những gì tai thu được, và phần chấm khoanh ngay từ bị trượt. Khi từ bị gạch là driven mà bạn chép driving, bạn nhận được một thông tin mà bảng chia động từ không bao giờ cho bạn: tai bạn nghe đúng thân từ nhưng bỏ mất đuôi, và đuôi mới là thứ mang thì của cả câu.
Từ chỉ ở lại sau khi bạn thấy rõ mình đã nghe hụt nó ra sao. Với drive, cái mốc hữu ích nhất thường là cụm "has driven" hoặc "was driven", vì cả hai đều rút thành hai âm tiết dính liền và cả hai đều xuất hiện dày trong hội thoại. Chép hụt vài lần rồi nghe lại đúng chỗ đó thì lần sau, tai bạn nhận ra được nguyên âm ngắn trong driven mà không cần cố nghe từng chữ.
Nếu bạn muốn hiểu vì sao các âm này biến mất chứ không phải bạn nghe kém, bài connected speech giải thích cơ chế nuốt âm, nối âm và rụng chữ h cho cả câu. Nếu muốn làm việc đó trên câu thật, thư viện podcast luôn kèm transcript để bạn đối chiếu sau mỗi lần chép.
Cụm động từ với drove và driven
drive có hai mảng nghĩa và mỗi mảng đẻ ra một bộ cụm riêng. Mảng thứ nhất là điều khiển xe. Mảng thứ hai là đẩy một thứ gì đó theo một hướng, và mảng này xuất hiện rất dày trong tiếng Anh công việc. Mười ba dòng dưới viết ở dạng quá khứ hoặc phân từ.
| Cụm | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| drive off | Lái đi mất | He drove off before we could stop him. |
| drive away | Lái đi xa, hoặc làm ai bỏ đi | The noise drove the birds away. |
| drive up | Đẩy con số lên cao | Demand drove up the price of tickets. |
| drive down | Kéo con số xuống | New supply drove costs down again. |
| drive out | Đẩy ra khỏi thị trường hoặc khỏi chỗ | Cheap imports drove the small shops out. |
| drive someone crazy | Làm ai phát điên | The dripping tap drove me crazy. |
| drive someone home | Chở ai về nhà | She drove me home after the party. |
| drive at | Ám chỉ, muốn nói tới điều gì | I could not tell what he was driving at. |
| be driven by | Do cái gì thúc đẩy | The change was driven by user feedback. |
| drive a hard bargain | Mặc cả rất rắn | He drove a hard bargain on the rent. |
| drive a point home | Nhấn mạnh cho thấm | She drove the point home with one example. |
| test drive | Lái thử | We test drove two cars that afternoon. |
| driving force | Động lực chính đằng sau việc gì | Cost was the driving force behind the move. |
Bốn dòng drive up, drive down, drive out và be driven by là bộ bạn sẽ gặp nhiều nhất nếu công việc của bạn có đọc báo cáo tiếng Anh. Chúng không liên quan gì tới xe, và người học hay dừng lại giữa câu vì trong đầu chỉ có nghĩa lái xe. "Prices were driven up by demand" chỉ đơn giản là giá bị đẩy lên do nhu cầu.
Còn "What are you driving at?" thì là câu người học gần như không bao giờ đoán đúng. Nó nghĩa là bạn đang ám chỉ điều gì, bạn muốn nói tới đâu, và nó thường mang chút cảnh giác. Cụm này gần như luôn xuất hiện ở dạng tiếp diễn, hiếm khi ở dạng drove.
Lỗi người Việt hay mắc với drive
drived. Phản xạ thêm -ed cho mọi động từ. drive không bao giờ chia theo quy tắc, và cũng không có "droved". Chỉ có drove cho quá khứ đơn và driven cho phân từ.
Did you drove. Sau did, động từ về nguyên thể, vì did đã mang nghĩa quá khứ. "Did you drive to the airport?" mới đúng. Lỗi này hay xuất hiện đúng lúc bạn đang tập trung nhớ rằng quá khứ của drive là drove.
I have drove. Câu này sai chuẩn, và điều đáng nói là bạn vẫn sẽ nghe nó từ người bản xứ, nhất là ở một số vùng nói tiếng Anh Mỹ. Trong bài thi, trong email công việc, trong bất cứ văn bản nào, "I have drove" bị tính là sai. Sau have, has, had thì luôn là driven.
drive dùng cho xe máy và xe đạp. Đây là lỗi Việt nhất trong cả danh sách. "I drive a motorbike to work" là câu người bản xứ nghe ra ngay. Ngồi lên trên thì dùng ride: "I ride a motorbike", "I rode my bike to school". drive chỉ dành cho phương tiện bạn ngồi bên trong và cầm vô lăng.
Đọc driven thành drai-vờn. Đây là lỗi phát âm kéo theo lỗi nghe. driven có nguyên âm ngắn, vần với given, và nếu bạn lưu sai cách đọc trong đầu thì bạn cũng nghe hụt nó mỗi lần nó xuất hiện. Cùng cách sửa này áp cho written và ridden.
Bỏ mất be trong câu bị động. "The car driven by his brother" là một mảnh câu chứ chưa phải câu. driven không tự làm động từ chính được, nó cần was hoặc is đứng trước: "The car was driven by his brother". Lỗi này hay xảy ra vì trong lời nói thật, chữ was bị nén tới mức gần như không nghe thấy, nên tai bạn học theo đúng cái phiên bản thiếu đó.
Bài tập nhanh
Tám câu, điền drive, drove, driven hoặc ride, rode. Hoàn thành cả bài rồi hãy mở đáp án ở cuối.
- I ______ to Hue last weekend with my brother.
- Have you ever ______ a truck before?
- Did you ______ or take the train?
- The van was ______ by someone from the office.
- She ______ me home after the party.
- In Vietnam most people ______ a motorbike, not a car.
- By the time we called, he had already ______ off.
- The noise from the street ______ me crazy all afternoon.
Đáp án: 1. drove. 2. driven. 3. drive. 4. driven. 5. drove. 6. ride. 7. driven. 8. drove.
Đáng dừng lại là câu 2 và câu 6. Câu 2 có have ever đứng trước nên phải là phân từ driven, và ai điền drove ở đây thì đang mắc đúng lỗi phổ biến nhất của động từ này. Câu 6 nói về xe máy nên động từ là ride, không phải drive, dù tiếng Việt vẫn gọi là lái. Nếu bạn sai hai câu này thì mục hai của bài đáng đọc lại một lượt.
Câu hỏi thường gặp
Quá khứ của drive là gì?
Quá khứ đơn của drive là drove, quá khứ phân từ là driven. Hai dạng này không thay nhau được: drove tự làm động từ chính, còn driven luôn đi sau have, has, had hoặc be.
Driven đọc như thế nào?
Đọc là /ˈdrɪvən/, nguyên âm ngắn, vần với given. Nó không vần với drive. Cùng luật đó áp cho ridden vần với hidden và written vần với kitten.
Drive và ride khác nhau thế nào?
drive là bạn ngồi bên trong và cầm vô lăng, dùng cho ô tô, xe tải, xe buýt. ride là bạn ngồi lên trên, dùng cho xe máy, xe đạp, ngựa. Khi bạn là hành khách trong ô tô thì cũng dùng ride, ví dụ "I rode in the back".
Have drove hay have driven?
Luôn là have driven. Sau have, has, had thì bắt buộc dùng phân từ. Bạn sẽ nghe một số người bản xứ nói "have drove", nhưng đó là cách nói vùng miền và nó bị tính là sai trong mọi văn bản chuẩn.
Vì sao nghe driven hay bị nhầm thành driving?
Vì trong lời nói thoải mái, đuôi -ing rút thành -in, nên "driving" ra thành "drivin" và "driven" ra thành "drivn". Hai khối chỉ khác nhau ở phần cuối cùng, mà phần cuối cùng của từ lại là phần yếu nhất trong câu nói nhanh.
Mất bao lâu để nghe ra drove và driven trong câu nói nhanh?
Mặt luật thì không mất nhiều thời gian, một buổi là xong. Phần tai không có mốc chung, nó tùy nền nghe của bạn, và cách kiểm tra thực tế là chép vài đoạn hội thoại rồi soi lại chỗ hụt. Một lượt kiểm tra trình độ nghe lúc này đóng vai trò mốc so sánh cho vài tuần tới.
Bảng dạng của drive bạn đọc xong trong hai mươi giây, và đó là phần dễ nhất của trang này. Phần còn lại, chuyện driven mang nguyên âm ngắn và chuyện nó chỉ cách driving đúng một phụ âm, chỉ thật sự đi vào phản xạ khi bạn nghe hụt rồi nhìn thấy chỗ mình chép sai. Chọn một tập ngắn và thử nghe chép chính tả một đoạn có drove hoặc has driven, rồi quay lại bảng ở đầu bài xem còn thấy nó khô khan nữa không.
