Có những người sinh ra đã được gọi là thiên tài, nhưng cũng có những người chỉ âm thầm tiến về phía trước bằng sự kiên trì bền bỉ mỗi ngày. Trong bài nói "Grit: The Power of Passion and Perseverance", Angela Lee Duckworth đã đặt ra một câu hỏi rất đáng suy ngẫm: Điều gì thật sự quyết định thành công: tài năng bẩm sinh hay khả năng không bỏ cuộc? Qua nhiều năm nghiên cứu từ trường học, học viện quân sự đến môi trường kinh doanh, cô nhận ra rằng IQ hay tài năng không phải yếu tố quan trọng nhất. Điều tạo nên khác biệt chính là grit: sự đam mê và bền bỉ theo đuổi mục tiêu dài hạn. Thành công không thuộc về người xuất phát nhanh nhất, mà thuộc về người đủ kiên trì để đi đến cuối cùng. Chúng ta thường ngưỡng mộ những người có năng khiếu, nhưng lại quên rằng đằng sau mọi thành tựu lớn là hàng ngàn giờ rèn luyện âm thầm. Tài năng có thể là món quà trời cho, nhưng kỹ năng, ý chí và sự trưởng thành chỉ đến từ nỗ lực mỗi ngày. Cuộc sống không phải là một cuộc chạy nước rút, mà là một cuộc marathon dài, nơi những người biết đứng dậy sau thất bại mới là người tiến xa nhất. Bài nói này không chỉ truyền cảm hứng về học tập và thành công, mà còn giúp chúng ta hiểu rằng khả năng của con người không cố định. Với một growth mindset, tư duy phát triển, mỗi thất bại đều có thể trở thành bước đệm để trưởng thành hơn. Và đôi khi, điều đáng tự hào nhất không phải là mình giỏi đến đâu, mà là mình đã cố gắng bền bỉ đến mức nào. Từ vựng hay trong bài: grit - sự bền bỉ, ý chí kiên trì perseverance - sự kiên trì passion - đam mê demanding - đòi hỏi cao, khó khăn management consulting - tư vấn quản lý assignment - bài tập được giao calculate grades - tính điểm stratospheric - cực kỳ cao, vượt trội ratio - tỉ lệ decimal - số thập phân parallelogram - hình bình hành firmly convinced - tin tưởng mạnh mẽ motivational perspective - góc nhìn về động lực psychological perspective - góc nhìn tâm lý học challenging settings - môi trường đầy thử thách predictor of success - yếu tố dự đoán thành công social intelligence - trí thông minh xã hội stamina - sức bền marathon - cuộc chạy marathon / hành trình dài sprint - chạy nước rút questionnaire - bảng câu hỏi khảo sát significantly - đáng kể standardized test scores - điểm thi tiêu chuẩn hóa work ethic - tinh thần làm việc chăm chỉ follow through - theo đuổi đến cùng commitment - cam kết growth mindset - tư duy phát triển permanent condition - trạng thái vĩnh viễn willing to fail - sẵn sàng thất bại start over - bắt đầu lại
Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao con người chúng ta lại nghe và phân biệt được các loại âm thanh chưa? Cơ thể con người là một tổng thể các bí ẩn khoa học, một trong số đó chính là cách thức mà tai và não chúng ta chuyển hóa và truyền tải âm thanh. Trong tai chúng ta có một bộ phận gọi là ốc tai (Cochlea), nó chứa đầy chất lỏng giống như nước muối (saltwater-like fluids) . Khi âm thanh đi vào ống tai (ear canal), nó sẽ chạm vào màng tai (eardrum) hoặc là màng nhĩ (tympanic membrane), làm màng tai rung lên (vibrate) và sự rung động này co giật xương tai, hay còn được gọi là xương búa ( the hammer), xương búa đập vào xương đe (the anvil) và làm chuyển động xương tai giữa (the stapes). Sự chuyển động của xương tai giữa đẩy dịch lỏng đi vào bên trong các khoang dài (the long chambers) của ốc tai. Vậy là nhờ sự kết hợp của 3 loại xương chính và màng tai mà sóng âm thanh (sound wave) được chuyển thành các sóng trong dịch lỏng (waves in the fluid) hay còn gọi là sự rung động của dịch lỏng (the vibration of a fluid) . Sau đó một bộ phận khác ta gọi là lông mao (stereocilia) di chuyển cùng với sự rung động của ốc tai và màng đáy (The basilar membrane). (Màng đáy chạy dọc theo chiều dài với ốc tai). Chuyển động này kích hoạt (trigger) một tín hiệu rôi truyền nó tới tế bào lông (hair cell), đi qua dây thần kinh thính giác (auditory nerve), và đi thẳng lên não, và não diễn giải (interpret) nó thành một âm thanh cụ thể. Và chúng ta cần hiểu rằng ở một đầu, màng đáy chỉ rung động với những âm thanh có tần số cao (high-frequency) và bước sóng ngắn (short wavelength) . Đầu còn lại của nó sẽ tiếp nhận sự hiện diện (presence) của âm thanh có bước sóng dài hơn (longer wavelength) và tần số thấp (low-frequency). Ngoài ra, bộ não cũng có một nhiệm vụ quan trọng là nhận biết nơi âm thanh xuất hiện, và những dòng thông tin sẽ được chuyển tới một bộ phận quan trọng trong cuống não (brainstem) để phân tích (analyze), cuối cùng, kết quả của quá trình phân tích này sẽ được chuyển tới vỏ não thính giác (auditory cortex). Thêm vào đó liên quan tới khả năng nghe, thì khiếm thính (hearing loss) được xem là một trong 3 căn bệnh phổ biến nhất trên thế giới. Ngoài ra, có một vài căn bệnh như bệnh xơ cứng xương (osteosclerosis), hay chứng ù tai (tinnitus) cũng ảnh hưởng tới chức năng nghe của con người. Hãy cùng team wele khám phá bài nghe này nhé.
Trong thời đại phát triển ngày nay, việc tiếp cận và chắt lọc thông tin là điều cực kì cần thiết với mỗi cá nhân, đặc biệt là trong lĩnh vực khoa học. Có những điều giả khoa học (pseudoscience) mà con người cường điệu (hype) lên và tin theo. Một trong những điều đó chính là nội dung của bài nghe ngày hôm nay “ tại sao bạn không cần uống đủ 8 ly nước mỗi ngày”. Mình sẽ trình bày tóm tắt như sau lý do vì sao chúng ta không cần phải uống 8 ly nước mỗi ngày. Trong cơ thể con người, thận (kidney) được biết tới như là một bộ máy lọc bỏ chất thải (a waste-removal system) . Cùng với sự kết hợp của hệ thần kinh (nervous system) và hormones, chúng sẽ quan sát nhiều tiêu chuẩn (gauses) và đưa ra các điều chỉnh (adjustment) về lượng chất lỏng, muối hoặc các hoạt chất khác cần thiết cho cơ thể. Hàng triệu nguyên thận (nephrons) đóng vai trò như một băng truyền (conveyor belt) , chuyên nhận chất và đưa chất thải ra ngoài để đảm bảo rằng cơ thể duy trì được trạng thái cân bằng (homeostasis) . Và những hợp chất không cần thiết sẽ được đưa vào bóng đái (bladder) và bài tiết ra ngoài (excrete) dưới dạng nước tiểu (urine) . Vậy dưới nguyên lý hoạt động của thận như vậy, rõ ràng ta thấy rằng việc uống đủ 8 ly nước một ngày là điều phi khoa họa, vì trong cơ thể bạn đã có 2 quả thận, sẽ thông báo cho bạn khi nào cơ thể bạn cần bổ sung nước, nếu như tự chính nó không thể bù đắp (compensate) lượng chất lỏng thiếu bằng việc hấp thụ (absorb) nước về lại máu hoặc nó cảm nhận (sense) rằng chất lỏng không thể được hấp thụ lại (reabsorb) từ nước tiểu, nó sẽ ra tín hiệu cho bạn bằng trạng thái mà chúng ta gọi là khát nước (thirsty). Hãy cùng khám phá những kiến thức khoa học về cơ chế hoạt động của thận trong bài nghe này nhé.
Talk to yourself – nói chuyện với chính mình. Ngày trước mình hay thì thầm (mutter) với chính mình trong hầu hết mọi hành động. Mình đã từng nghĩ rằng nếu mình bị bắt gặp tự nói chuyện với bản thân (being caught talking to yourself) thì xấu hổ lắm luôn. Nhưng mình cần nó để ổn định tinh thần (mental stability) . Các bạn ạ, tự nói chuyện với chính mình (self-talk) hoàn toàn là một hiện tượng tự nhiên, và đó là sự tường thuật “narration” mọi thứ bên trong ta thôi. Kể ra self-talk hỗ trợ chúng ta nhiều thứ lắm, như là thúc đẩy (motivate) bản thân, tăng sự tập trung (increase focus) , tăng mức độ chính xác (accuracy) , và giúp điều hòa cảm xúc của bản thân “regulate emotions” nữa. Và nếu bạn đã và đang nói chuyện với chính mình, mình hi vọng bạn có thể dùng những cách tự nói chuyện tích cực (positive self-talk) thay vì là negative self-talk. Đặc biệt là với hành động tự đổ lỗi (blame) hay trầm ngâm (ruminate) với một mức độ liên tục (constantly) có thể dẫn ta tới trầm cảm đó. Hãy dịu dàng và tử tế (be kind) với tiếng nói bên trong mình (inner voice) nhé. Mình hi vọng qua bài nghe này, mọi người sẽ hiểu hơn về việc tự nói chuyện với bản thân, và tìm cho mình cách thức nói phù hợp để boost bản thân lên.
Đã ai trong chúng ta từng gặp vấn đề với giấc ngủ chưa? Và chúng ta sẽ làm gì lúc đó? Sẽ có một vài bạn tìm vài bài báo (find a slew of articles) để có được lời khuyên, hoặc tìm đến những thiết bị điện tử tân tiến (gadget) để cải thiện giấc ngủ, nhưng liệu những điều này đã đủ để chúng ta cải thiện giấc ngủ? Và chúng ta dường như bị ám ảnh bởi những thông điệp mang tính sợ hãi (scary messaging) như là: thiếu ngủ sẽ làm bạn gặp phải đủ các loại bệnh (all kinds of diseases), ngủ không đủ 8 tiếng một ngày sẽ làm s ức khỏe chúng ta tệ đi (are doomed to bad health) với đủ các loại bệnh từ huyết áp cao (high blood pressure) tới Alzheimer’s disease . Sự thật rằng có 2 điểm thiếu sót (flaws) trong những thông điệp về giấc ngủ mà chúng ta không để ý tới. Thứ nhất là chúng ta đã quá chăm chú, ám ảnh (fixate) vào việc phải ngủ đủ 8 tiếng một ngày, mặc dù đúng là thiếu ngủ sẽ dẫn ta tới một số bệnh về tim mạch (cardiovascular), bệnh đái đường (diabetes) hay trầm cảm. Điều hiểu sai lầm thứ hai từ chính là việc chúng ta bị phản tác dụng (counterproductive) khi cố gắng sử dụng các thiết bị điện tử để đo đạc chính xác số giờ mà mình ngủ được, hay chỉ để biết liệu mình ngủ có sâu giấc hay không. Điều này làm chúng ta bị ám ảnh và dẫn tới việc mắc phải hội chứng mất ngủ chính xác (orthosomnia). Bài nghe sẽ đem đến cho chúng ta những lời khuyên hữu ích từ các chuyên gia (experts), sẽ có những liệu pháp trị liệu mang lại tính hiệu quả cao như liệu pháp nhận thức hành vi (cognitive behavioral therapy) cho hội chứng mất ngủ (insomnia). Hi vọng qua bài nghe này, chúng ta sẽ có cái nhìn khách quan, hiểu rõ hơn về giấc ngủ và cách để cải thiện giấc ngủ của bản thân.
Đây là một bài dài > 15 phút, phù hợp cho các bạn ở trình intermediate, các bạn cân nhắc trước khi nghe nhé. Everyone experiences loss, but how do you cope with the tough moments that follow? Resilience researcher Lucy Hone shares three hard-won strategies for developing the capacity to brave adversity, overcome struggle and face whatever may come head-on with fortitude and grace.
Dig into the benefits of practicing gratitude in your everyday life, and discover how being thankful can impact your happiness.
Chào cả nhà, chủ đề bài nghe TED hôm nay về Cơ chế khiến con người bị say khi uống rượu. Bài nghe có khá nhiều từ mới nên mình đã làm một list từ vựng như dưới đây. Cả nhà có thể xem trước để có cái nhìn tổng quan về bài nghe, hoặc xem sau để giúp bạn hiểu bài hiệu quả hơn nhé. https://drive.google.com/file/d/1Yl5P90TgNgP8Q1paKEGYJSb7c5dE-ZyN/view Chúc cả nhà học vui nhé!
Chào cả nhà, bài nghe hôm nay về chủ đề sinh học parasitoids - ký sinh trùng , cụ thể chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn về vòng đời sinh sản và phát triển của một số loài wasp - con ong bắp cày . Bài nghe có khá nhiều từ mới nên mình đã làm một list từ vựng ở link dưới đây. Cả nhà có thể xem trước để có cái nhìn tổng quan về bài nghe, hoặc xem sau để đọc hiểu hiệu quả hơn nhé. https://drive.google.com/file/d/1J-s2BjHPncplRcyvC0hn_TrUHZodBoIR/view?usp=sharing Chúc cả nhà học vui nhé!